©
Luc Selleslagh 2008 - 2012 Trekkings.be
Startpagina
> Wandelen > Spoorlijn 163A
Wandelinfo
>
Tunnel van Sainte-Cécile (1350 meter): Op 24 juni
2004 werden hekkens geplaatst aan beide uiteinden van de tunnelingangen. Met
een politieverordening op bevel van de burgemeester van Florenville werd de
tunnel officieel afgesloten. De reden is dat de doorgang voor wandelaars te
gevaarlijk is en dat - in afwachting van 'herstel' - daarom de tunnel voor
onbepaalde tijd wordt afgesloten. In de praktijk kon je er de voorbije jaren
nog steeds door maar het is dus verboden.
> ! Update 20 jul 10 !: Helaas is de tunneltoegang van Sainte-Cécile aan beide zijden weer afgesloten, ditmaal met een steviger hek dat het wellicht iets langer volhoudt dan de vorige (nadar)-hekkens. Door de tunnel zelf kan je dus momenteel helaas niet meer passeren en er is geen eenvoudig en snel alternatief om de passage te omzeilen. De zuidelijke toegang tot de tunnel van St Médard is moeilijker geworden door verdere overgroeiing en een flink aantal gevallen bomen.
Update 26 aug 10: Er is nu ook prikkeldraad boven de hekkens aan de tunnel van Ste Cécile toegevoegd! // Update 15 sep 10: De afspanning is aan beide zijden alweer opengebroken. // Update 15 mei 11: Situatie aan de tunnel van Ste Cécile. Hekkens zijn nog nog steeds opengebroken. // Update 10 okt 11: Idem. Update april 2012: Idem. Update mei 2012: Idem voor tunnels St Médard en Sainte-Cécile.
Mail me AUB als de toestand er weer zou zijn gewijzigd!
Update 26 aug 10: Er is nu ook prikkeldraad boven de hekkens aan de tunnel van Ste Cécile toegevoegd! // Update 15 sep 10: De afspanning is aan beide zijden alweer opengebroken. // Update 15 mei 11: Situatie aan de tunnel van Ste Cécile. Hekkens zijn nog nog steeds opengebroken. // Update 10 okt 11: Idem. Update april 2012: Idem. Update mei 2012: Idem voor tunnels St Médard en Sainte-Cécile.
Mail me AUB als de toestand er weer zou zijn gewijzigd!
> Deze lijn bedient vanuit Bertrix achtereenvolgens
Orgeo, Gribomont, Saint-Médard, de leisteengroeve (Halte Les ardoisières),
de museumgroeve (Halte Les ardoisières-musée), Linglé,
Herbeumont-centrum, Conques-hotel (Halte Conques-prieuré), Sainte-Cécile,
Pérensart Muno-centrum en Lambermont. 5 ritten heen en terug per
dag. Eén van die ritten rijdt niet verder dan Herbeumont. Deze bus
rijdt zowel in de school- als vakantieperiode, maar rijdt niet tijdens het
weekend! Tussen Herbeumont en Saint-Médard zijn weinig haltes, afstappen
aan de verkeerde halte kan een paar km wandelen extra betekenen. Check de
actuele vertrekuren en route van deze bus op de site van TEC.
> Tussen Muno, de Franse grens en Carignan (afstand 10 km) is geen openbaar vervoer. Terugwandelen is de enige optie. Probeer anders te liften al terug wandelend noordelijk en pik de bus op in Lambermont of Muno. Er is weinig grensoverstekend verkeer tussen Messempré en Muno, maar dit verhoogt mogelijk net je kansen op een lift.
> Tussen Muno, de Franse grens en Carignan (afstand 10 km) is geen openbaar vervoer. Terugwandelen is de enige optie. Probeer anders te liften al terug wandelend noordelijk en pik de bus op in Lambermont of Muno. Er is weinig grensoverstekend verkeer tussen Messempré en Muno, maar dit verhoogt mogelijk net je kansen op een lift.
Hoe
er geraken?
> Er zijn een aantal campings die binnen redelijke
* Km 00,0: Luxecamping 'Bertrix' ligt op 2 km van de spoorlijn.
* Km 09,5: Verschillende campings in Cugnon en Mortehan, op 2 km van de spooriljn.
* Km 12,4: Camping 'La Garenne', op 200 meter van Pont de la Garenne.
* Km 13,7: Camping 'Champ le monde', op 150 meter, vlak voor het viaduct over de Semois.
* Km 18,7: Camping 'de la Semois', Sainte-Cécile op 1,5 km van de spoorlijn.
* Geen officiële campings in de buurt van de spoorlijn voor de verdere 17 km.
> Het gebied tussen Mortehan en Sainte-Cécile heeft een lange toeristische traditie en beschikt over een pak andere overnachtingsmogelijkheden. Met name in en rond Herbeumont is er nogal keuze. Contacteer de toeristische diensten van Florenville, Herbeumont of Carignan.
> In Gilbert's List vind je nog een paar goedkope adresjes voor eenvoudige overnachting (max 15 € pp), deze zijn mogelijk niet opgenomen in lijsten van toeristische diensten. Ze zijn gelegen in Gribomont, Saint-Médard en Sainte-Cécile.
* Km 00,0: Luxecamping 'Bertrix' ligt op 2 km van de spoorlijn.
* Km 09,5: Verschillende campings in Cugnon en Mortehan, op 2 km van de spooriljn.
* Km 12,4: Camping 'La Garenne', op 200 meter van Pont de la Garenne.
* Km 13,7: Camping 'Champ le monde', op 150 meter, vlak voor het viaduct over de Semois.
* Km 18,7: Camping 'de la Semois', Sainte-Cécile op 1,5 km van de spoorlijn.
* Geen officiële campings in de buurt van de spoorlijn voor de verdere 17 km.
> Het gebied tussen Mortehan en Sainte-Cécile heeft een lange toeristische traditie en beschikt over een pak andere overnachtingsmogelijkheden. Met name in en rond Herbeumont is er nogal keuze. Contacteer de toeristische diensten van Florenville, Herbeumont of Carignan.
> In Gilbert's List vind je nog een paar goedkope adresjes voor eenvoudige overnachting (max 15 € pp), deze zijn mogelijk niet opgenomen in lijsten van toeristische diensten. Ze zijn gelegen in Gribomont, Saint-Médard en Sainte-Cécile.
> De opgebroken spoorlijn 163A (+ 19/3) sloot zowel
noordelijk te Bertrix als zuidelijk te Carignan aan op belangrijke spoorlijnen
> Bertrix is te bereiken per trein vanuit Namen met
> Zuidelijk sluit lijn 19/3 aan te Carignan op de spoorlijn door de vallei van de Chiers: Charleville-Mézières - Longuyon. Het is mogelijk om vanuit Brussel Carignan via deze lijn te bereiken, maar het is een dure, tijdsintensieve en ingewikkelde route. Te vermijden.
> Om vanuit Bertrix het eigenlijke startpunt van de oude spoorlijn, Y Orgeo, te bereiken zie de pagina over de aanlooproutes of het railbook.
> Bertrix is te bereiken per trein vanuit Namen met
> Zuidelijk sluit lijn 19/3 aan te Carignan op de spoorlijn door de vallei van de Chiers: Charleville-Mézières - Longuyon. Het is mogelijk om vanuit Brussel Carignan via deze lijn te bereiken, maar het is een dure, tijdsintensieve en ingewikkelde route. Te vermijden.
> Om vanuit Bertrix het eigenlijke startpunt van de oude spoorlijn, Y Orgeo, te bereiken zie de pagina over de aanlooproutes of het railbook.
>
Op Belgisch grondgebied werd passagiersvervoer op spoorlijn 163A rond 1959
vervangen door een busdienst met hetzelfde filmnummer 163a. Ondertussen bestaat
busdienst 163a al langer dan de jaren dat er passagiersvervoer was op spoorlijn
163A. De busroute volgt grotendeels de loop van de oude spoorlijn.
Viaduct
Conques - Herbeumont bij de bouw rond 1905 (foto Duparque).
Ochtendzicht
vanuit de tent
op het viaduct van Conques
op het viaduct van Conques
Openbaar
vervoer langs de oude spoorlijn
Tunnel
Conques (1350 meter), ooit de langste van België
(NGI-kaart
autorisatie publicatie)
Tunnel
Linglé - 250 meter
Tunnel
van Saint-Médard
Station
Bertrix 'by night'
Overnachten
Kaart
met het traject en de haltes van TEC-lijn 163a (in olijfleur).
De rode stippellijn is het traject van de oude spoorlijn 163a,
De rode stippellijn is het traject van de oude spoorlijn 163a,
Toegang
tot de viaducten
Toegankelijkheid
van de spoorbedding
>
De 3 viaducten zijn allen toegankelijk. Op het viaduct van Conques - Herbeumont
wandel je sinds 2003 door een muur van afrastering: De metalen (en weinig
esthetische) hekkens werden er geplaatst omwille van veiligheidsredenen. De
oorspronkelijke borstwering bovenop was op plaatsen sterk afgebrokkeld en veroorzaakte
steenval.
8
railtrackingideeën langs spoorlijn 163A
Wandeling van Bertrix tot Carignan in 2 dagen (35,5 km)
> Thema van deze wandeling is zo kort mogelijk bij of op spoorlijn 163A lopen en de lijn volgen van begin- tot eindpunt, dus van Bertrix via Muno tot Carignan. Zowel de eerste 3 km als de laatste 6 zijn weinig interessant: Vrij vlak wandelen en veel over asfalt omdat de spoorlijn bij begin en einde nog in gebruik is. Dit is dan ook een wandeltocht voor railbuffs. Van Orgeo tot Sainte-Cécile is dit echter een biezondere wandeling, tussen deze dorpen liggen 3 tunnels en 2 viaducten. We
> Thema van deze wandeling is zo kort mogelijk bij of op spoorlijn 163A lopen en de lijn volgen van begin- tot eindpunt, dus van Bertrix via Muno tot Carignan. Zowel de eerste 3 km als de laatste 6 zijn weinig interessant: Vrij vlak wandelen en veel over asfalt omdat de spoorlijn bij begin en einde nog in gebruik is. Dit is dan ook een wandeltocht voor railbuffs. Van Orgeo tot Sainte-Cécile is dit echter een biezondere wandeling, tussen deze dorpen liggen 3 tunnels en 2 viaducten. We
Railtracken
rond Bertrix kan best fun zijn! (oude postkaart)
Langeafstandspaden
in de buurt.
 |
GR 16 - Sentier de la Semois (TransSemoisienne), onderdeel van het Ardennen-Eifelpad en E3: Gemarkeerd als een Grande Randonnée met witrode strepen (Arlon - Monthermé). Dit pad in de omgeving van Sainte-Cécile en Herbeumont behoort tot het het allermooiste van het Ardennen-Eifelpad, het werd gecreëerd als een pad van Touring Club in 1922 onder de naam Sentier de la Semois, sentier nr 4. |
|
GR 129 - Dwars door België. Brugge - Aarlen. Aan het deel door de Ardennen en de Gaume wordt in 2011 nog volop uitgewerkt. Vanaf de zomer van 2011 zou je de nieuwe GR-tekens moeten tegenkomen op het 163a-deel in de omgeving van Orgeo-Ardoisières. Deze route wordt vermoedelijk officieel geopend in 2012. Update 1 april 2012: Route is bewegwijzerd, volgt 163a tussen Pont de la Blanche en Duny. |
 |
Gaumeroute: Circuitwandeling van 140 km door de Gaume en Frans Lotharingen. Een route van GTA, gemarkeerd met gele en witte strepen of klevers. Passeert langs Sainte-Cécile. Deze route is beschreven in een topografische gids. De witgele markering ter hoogte van Linglé is van de fietsvariante van de Gaumeroute. |
 |
Transsemoisienne: Een ingewikkeld recreatief net over lange afstand voor zowel fietsers, ruiters als wandelaars met de Semois als thema. Zie de volledige uitleg elders op Trekkings.be . De borden met het ijsvogeltje zijn niet bedoeld voor wandelaars, maar voor andere trage padgebruikers. Wandelaars over de Trans-Semoisienne volgen de witrode tekens van het Ardennen-Eifelpad GR 16 hier. |
Historische publicaties en wandelgidsen
Kaarten
>
'Chemins de Traverses' is een aantrekkelijk
boek van Gilbert Perrin, enthousiast speurder naar oude spoortrajecten en
de mogelijkheden om er over te wandelen of te fietsen. Perrin bracht via programma's
op de RTBF de RaVelroutes sterk in de aandacht in Wallonië. Dat resulteerde
in een nieuwe tweeledige boekenserie, 'Guide des
Chemins du rail', waarin meer gedetailleerd alle afgeschafte spoorwegen
van België worden besproken en concrete wandel- en fietsvoorstellen worden aangereikt. 'Chemins de Traverses' is nog moeilijk te vinden, maar de 'Guide des Chemins du rail' is nog te koop of te bestellen. In beide boeken komt lijn 163A uitgebreid aan bod.
> '150 ans de train en Luxembourg belge' van Jean-Claude Delhez verscheen in oktober 2008 ter gelegenheid van 150 jaar lijn 162 (Brussel - Luxemburg). In het boek is een speciaal hoofdstuk volledig gewijd aan het spoor Bertrix - Muno.
> Een gelijkaardig boek is 'Sur les rails d'Ardennes et de Gaume' van Pascal Dumont en Olivier Geerinck. Zowel lijn 163A in België als de spoorlijn Carignan - Messempré komen aan bod. Goeie research voor de tekst, aangevuld met aantrekkelijke oude foto's uit privé-collecties.
> Het niet meer bestaande tijdschrift 'Trans-Fer' bracht in 1986 een bijzonder nummer uit over de spoorlijnen in de Gaume, met nogal wat aandacht over de geschiedenis van spoorlijn 163A.
> Bij Lannoo werden eind jaren '90 twee goedgeschreven en praktisch bruikbare wandelgidsjes uitgegeven waarin een wandel- en fietstraject langs spoorlijn 163A aan bod komt, inclusief de passage door één of twee tunnels:
> In 'Langs oude Ardense spoorwegen' reikt Gunter Hauspie je een fietsvoorstel aan waarbij spoorlijn 163A minutieus wordt afgefietst tussen station Orgeo-Ardoisières en Messempré. De terugweg over rustige parallelwegen maakt de cirkel van 55 km rond. Gunter spekt als historicus de trajectbeschrijving aan met anekdotische achtergrondinfo, alles geschreven in een aantrekkelijke stijl.
> 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een boekje dat wat cultstatus heeft verkregen, zeker omdat ook dit werk niet meer is herdrukt sinds 1998. De 1350 meter lange tunnel van Ste-Cécile (sinds 2004 officieel gesloten) speelt een hoofdrol in een wandeling van 13 km. Je wandelt via de tunnel tot Saint-Cécile om dan langs de Semois terug naar Herbeumont te stappen (zie ook bij de etappebeschrijvingen in dit verslag). Een tweede wandeling blijft in de buurt en passeert ondermeer langs het uitzichtpunt 'Tombeau du Chevalier' en de burchtruïne van Herbeumont. Schemakaartjes en goede tochtbeschrijving.
> De toeristische kantoren van Bertrix en Herbeumont hebben een flyer ter beschikking over 'La voie des pierres qui parlent' ('het spoor van de sprekende stenen'). Je vindt hierop een korte voorstelling van de 6,9 km lange wandeling over L163A die vertrekt bij de leisteengroeve nabij de Pont de Blanche en eindigt bij het voormalige station van Herbeumont. Er staat weinig in, meer uitleg vind je op de 8 attractieve informatieborden langs het wandelpad.
> Bij dit project, dat ondermeer met Europees en Waals overheidsgeld werd gefinancierd, hoort ook de mooie brochure 'Murmures de pierres' ('fluisterende stenen'). Aan de hand van poëzie, korte teksten en mooie foto's wordt de streek en haar verbondenheid met de leisteen belicht. Leisteenconstructies in de nabijgelegen traditionele dorpen Mortehan en Cugnon komen aan bod, maar ook even spoorlijn 163A die dwars door dit leisteengebied snijdt en een beetje de rode draad vormt om dit gebied en zijn (bijna) verdwenen leisteennijverheid te ontdekken.
> Over de grens met Frankrijk loopt lijn 163A als industriespoor 19/3 door een gebied dat de toeristische entiteit 'Le Pays des Trois Cantons' kreeg opgeplakt. Het traject dat we verder in de routebeschrijving zullen volgen is in feite voor niet-railenthousiasten weinig interessant, in de 'topo-guide' van de streek vind je echter uitstekende wandelsuggesties, vergezeld van een topografisch kaartje, routeverloop, bezienswaardigheden onderweg én Nederlandse vertaling! Voor het gebied Pure-Osnes kan deze alternatieve wandeling van pas komen als je niet persé hier naast of op de sporen wil wandelen.'Le pays des trois cantons' is bij ons een haast onbekende streek, maar eigen wandelervaringen zijn zeer goed meegevallen. Dit mapje met 12 uitgewerkte wandelingen is te verkrijgen in het 'Pavillon d'Accueil du Territoire du Sanglier', gelegen langs de weg Florenville - Carignan, net over de grens of in het toerismekantoor van Mouzon.
> Het dorp Muno heeft zijn eigen VVV en verkoopt eigen brochures. Twee daarvan droegen onze biezondere interesse uit omdat spoorlijn 163A aan bod komt. 'Info-piste RAVeL' verscheen naar aanleiding van de herinrichting van de spoorbedding tussen Sainte-Cécile en Muno tot recreatief pad. De geschiedenis van spoorlijn 163a wordt nog eens uit de doeken gedaan, aangevuld met enkele anecdotes. In 'Info-Randos et promenades' vind je allerlei korte beschrijvingen van lgemarkeerde lokale paden die bijna allen in de buurt van de spoorlijn lopen. Beide publicaties van de VVV van Muno zijn interessant omdat ze geschreven zijn door René Incourt, zijn vader was vanaf de jaren '30 voor Ste-Cécile en Muno nog de enige plaatselijke spoorverantwoordelijke. Nogal wat info is dus uit eerste hand.
> 'Herbeumont, son histoire, ses histoires, ses saglés' is een boek dat een pak artikels groepeert die vroeger in het lokale heemkundige tijdschrift van Herbeumont verschenen. Uiteraard komt de geschiedenis van de spoorlijn aan bod, ondermeer in getuigenissen van dorpsbewoners.
> '150 ans de train en Luxembourg belge' van Jean-Claude Delhez verscheen in oktober 2008 ter gelegenheid van 150 jaar lijn 162 (Brussel - Luxemburg). In het boek is een speciaal hoofdstuk volledig gewijd aan het spoor Bertrix - Muno.
> Een gelijkaardig boek is 'Sur les rails d'Ardennes et de Gaume' van Pascal Dumont en Olivier Geerinck. Zowel lijn 163A in België als de spoorlijn Carignan - Messempré komen aan bod. Goeie research voor de tekst, aangevuld met aantrekkelijke oude foto's uit privé-collecties.
> Het niet meer bestaande tijdschrift 'Trans-Fer' bracht in 1986 een bijzonder nummer uit over de spoorlijnen in de Gaume, met nogal wat aandacht over de geschiedenis van spoorlijn 163A.
> Bij Lannoo werden eind jaren '90 twee goedgeschreven en praktisch bruikbare wandelgidsjes uitgegeven waarin een wandel- en fietstraject langs spoorlijn 163A aan bod komt, inclusief de passage door één of twee tunnels:
> In 'Langs oude Ardense spoorwegen' reikt Gunter Hauspie je een fietsvoorstel aan waarbij spoorlijn 163A minutieus wordt afgefietst tussen station Orgeo-Ardoisières en Messempré. De terugweg over rustige parallelwegen maakt de cirkel van 55 km rond. Gunter spekt als historicus de trajectbeschrijving aan met anekdotische achtergrondinfo, alles geschreven in een aantrekkelijke stijl.
> 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een boekje dat wat cultstatus heeft verkregen, zeker omdat ook dit werk niet meer is herdrukt sinds 1998. De 1350 meter lange tunnel van Ste-Cécile (sinds 2004 officieel gesloten) speelt een hoofdrol in een wandeling van 13 km. Je wandelt via de tunnel tot Saint-Cécile om dan langs de Semois terug naar Herbeumont te stappen (zie ook bij de etappebeschrijvingen in dit verslag). Een tweede wandeling blijft in de buurt en passeert ondermeer langs het uitzichtpunt 'Tombeau du Chevalier' en de burchtruïne van Herbeumont. Schemakaartjes en goede tochtbeschrijving.
> De toeristische kantoren van Bertrix en Herbeumont hebben een flyer ter beschikking over 'La voie des pierres qui parlent' ('het spoor van de sprekende stenen'). Je vindt hierop een korte voorstelling van de 6,9 km lange wandeling over L163A die vertrekt bij de leisteengroeve nabij de Pont de Blanche en eindigt bij het voormalige station van Herbeumont. Er staat weinig in, meer uitleg vind je op de 8 attractieve informatieborden langs het wandelpad.
> Bij dit project, dat ondermeer met Europees en Waals overheidsgeld werd gefinancierd, hoort ook de mooie brochure 'Murmures de pierres' ('fluisterende stenen'). Aan de hand van poëzie, korte teksten en mooie foto's wordt de streek en haar verbondenheid met de leisteen belicht. Leisteenconstructies in de nabijgelegen traditionele dorpen Mortehan en Cugnon komen aan bod, maar ook even spoorlijn 163A die dwars door dit leisteengebied snijdt en een beetje de rode draad vormt om dit gebied en zijn (bijna) verdwenen leisteennijverheid te ontdekken.
> Over de grens met Frankrijk loopt lijn 163A als industriespoor 19/3 door een gebied dat de toeristische entiteit 'Le Pays des Trois Cantons' kreeg opgeplakt. Het traject dat we verder in de routebeschrijving zullen volgen is in feite voor niet-railenthousiasten weinig interessant, in de 'topo-guide' van de streek vind je echter uitstekende wandelsuggesties, vergezeld van een topografisch kaartje, routeverloop, bezienswaardigheden onderweg én Nederlandse vertaling! Voor het gebied Pure-Osnes kan deze alternatieve wandeling van pas komen als je niet persé hier naast of op de sporen wil wandelen.'Le pays des trois cantons' is bij ons een haast onbekende streek, maar eigen wandelervaringen zijn zeer goed meegevallen. Dit mapje met 12 uitgewerkte wandelingen is te verkrijgen in het 'Pavillon d'Accueil du Territoire du Sanglier', gelegen langs de weg Florenville - Carignan, net over de grens of in het toerismekantoor van Mouzon.
> Het dorp Muno heeft zijn eigen VVV en verkoopt eigen brochures. Twee daarvan droegen onze biezondere interesse uit omdat spoorlijn 163A aan bod komt. 'Info-piste RAVeL' verscheen naar aanleiding van de herinrichting van de spoorbedding tussen Sainte-Cécile en Muno tot recreatief pad. De geschiedenis van spoorlijn 163a wordt nog eens uit de doeken gedaan, aangevuld met enkele anecdotes. In 'Info-Randos et promenades' vind je allerlei korte beschrijvingen van lgemarkeerde lokale paden die bijna allen in de buurt van de spoorlijn lopen. Beide publicaties van de VVV van Muno zijn interessant omdat ze geschreven zijn door René Incourt, zijn vader was vanaf de jaren '30 voor Ste-Cécile en Muno nog de enige plaatselijke spoorverantwoordelijke. Nogal wat info is dus uit eerste hand.
> 'Herbeumont, son histoire, ses histoires, ses saglés' is een boek dat een pak artikels groepeert die vroeger in het lokale heemkundige tijdschrift van Herbeumont verschenen. Uiteraard komt de geschiedenis van de spoorlijn aan bod, ondermeer in getuigenissen van dorpsbewoners.
> Als je echt alles wil weten over spoor 163a dan is kennis van het Frans onontbeerlijk. Behalve informatiegaring uit eigen waarnemingen, mails met wandelaars en contacten met inwoners van de streek, raadpleegden we ook een pak boeken en brochures. Hieronder de meest interessante:
> Wil je de wijde omgeving rond spoorlijn 163A verder exploreren dan kunnen we je van harte de wandelkaarten 'Chiny, Florenville, Herbeumont' en 'Herbeumont,
St-Médard, Straimont' aanraden. Tesamen
dekken ze het hele trajectverloop van spoorlijn 163A. Je vindt er ook een
aantal wandelsuggesties op uitgewerkt die raken aan spoor 163A, zoals de lokale
paden naar 'Roche à l'Appel' of de GR-trajecten naar de uitzichtpunten
boven Herbeumont. Gegarandeerd weken wandelplezier in dit boeiend wandelgebied
op de grens van Ardennen en Gaume. Te koop voor enkele euro's in alle toeristische
diensten van de regio: Florenville, Bertrix, Herbeumont, Muno of via
het NGI. Schaal 1:25.000.
Wat neem je mee?
* De usual stuff voor een wandeltocht of trekking +
* Stafkaarten of wandelkaarten van het gebied (Herbeumont / Florenville). (Zie lager bij 'publicaties')
* Eventueel een print van het railbook op deze site.
* Schema van de busuren van buslijn 163a. Zie site TEC.
* Die-hard railtrackers die overgroeide beddingdelen willen doordringen ipv rond te lopen vinden mogelijk een wandelstok handig om een pad te banen over opgeschoten netels en andere prikkende gewassen.
Voor de tunnels:
* Een zaklamp en batterijen voor de passage door tunnels.
* 's Zomers warmere kledij voor de passage door tunnels en een bezoek aan de mijn 'Au Coeur de l'Ardoise' (10°).
* Bij exploratie van de tunnel van Ste-Cécile tijdens harde vriestemperaturen of bij daarop volgende dooi: Een valhelm (gevaar voor vallend ijs en baksteen).
* Bij exploratie van de tunnel van Saint-Medard: Een paar laarzen of een extra paar (slechte) schoenen, kousen en handdoek om door het natte gedeelte bij het tunneleinde te lopen.
Speuruitrusting
>
Stafkaarten (NGI 1:20.000): Nrs 64 7/8 -
67 3/4 - 67 5/6 - 67 7/8.
* Orgeo
- N884 Babinay (5 km): Variërend van redelijk toegankelijk tot
moeilijk doordringbaar. Let op moerasachtige modder op de beddingranden.
Struikgewas, netels en beken bemoeilijken de doorgang op sommige plaatsen.
édard mogelijk tot 50 cm water over 30 meter.
* N884 Babinay - Net voorbij het viaduct van Conques over de Semois (9 km): Piece of cake, vlot wandelpad, onverhard of licht verhard.
* Voorbij viaduct Conques - Sainte-Cécile (4,5 km): Redelijk toegankelijk, af en toe wat natte stroken en dichte zijbegroeiing. Halverwege ligt wel de officieel afgesloten tunnel van Ste-Cécile.
* Sainte-Cécile - Station Sainte-Cécile (0,5 km): Doorgang onmogelijk: Dicht gegroeid + spoorbrug afgebroken.
* Station Sainte-Cécile - Franse grens (7,6 km): Geasfalteerd (RAVeL).
* Franse grens - Messempré (1,4 km): Vlot pad, onverhard.
* Messempré - Fabriek Prisma (1,5 km): Spoorbedding verdwenen, parallelwegen asfalt.
* Fabriek Prisma - Carignan (5,8 km): Aktieve spoorlijn, singletrack, 1 trein per dag.
* N884 Babinay - Net voorbij het viaduct van Conques over de Semois (9 km): Piece of cake, vlot wandelpad, onverhard of licht verhard.
* Voorbij viaduct Conques - Sainte-Cécile (4,5 km): Redelijk toegankelijk, af en toe wat natte stroken en dichte zijbegroeiing. Halverwege ligt wel de officieel afgesloten tunnel van Ste-Cécile.
* Sainte-Cécile - Station Sainte-Cécile (0,5 km): Doorgang onmogelijk: Dicht gegroeid + spoorbrug afgebroken.
* Station Sainte-Cécile - Franse grens (7,6 km): Geasfalteerd (RAVeL).
* Franse grens - Messempré (1,4 km): Vlot pad, onverhard.
* Messempré - Fabriek Prisma (1,5 km): Spoorbedding verdwenen, parallelwegen asfalt.
* Fabriek Prisma - Carignan (5,8 km): Aktieve spoorlijn, singletrack, 1 trein per dag.
>
Spoorlijn 163A op Google
Maps (met dank aan Michael.)
Gevaar
in de spoortunnels
Probleem
is vooral het gevaar voor vallend gesteente uit het tunnelplafond. Vooral
de waterinsijpeling, de vochtigheid en de wisselwerking van vorst en dooi
tijdens de winter zorgen voor grote schade. 's Winters is er dus reëel
gevaar voor vallende stukken baksteen uit het plafond. De massa stalactieten
die worden gevormd bij hard vriesweer storten onder hun gewicht vaak neer,
daarbij stukken plafond meesleurend. Van het 'herstel' waarnaar het politiebevel
refereert is voor zover ik weet helemaal geen sprake. Er zijn nog steeds geen
concrete plannen voor herstel, laat staan dat er een budget is om het verval
van de tunnel te stoppen.
> Tunnel van Saint-Médard (675 meter): Deze tunnel is niet officieel afgesloten, maar ze ligt zo verstopt in het landschap dat weinigen ze weten te vinden. De tunnelwanden en het plafond zijn in goede staat en er is weinig waterdoorsijpeling. Waarom deze tunnel in veel betere staat is komt vooral omdat er minder baksteen is in verwerkt bij de bouw ervan, maar meer blokken hardsteen.
> Tunnel van Saint-Médard (675 meter): Deze tunnel is niet officieel afgesloten, maar ze ligt zo verstopt in het landschap dat weinigen ze weten te vinden. De tunnelwanden en het plafond zijn in goede staat en er is weinig waterdoorsijpeling. Waarom deze tunnel in veel betere staat is komt vooral omdat er minder baksteen is in verwerkt bij de bouw ervan, maar meer blokken hardsteen.
Toch
ook opletten hier. In het midden van de bodem loopt een afwateringskanaal.
De platen die dat kanaaltje afdekken zijn op vele plaatsen weggerot of doorgeroest,
waardoor je onverwacht 30 cm dieper zakt. Vermijd daarom midden in deze tunnel
te wandelen, maar zoek de zijkanten op. De zuidelijke kant van de tunnel staat
onderwater, ook 's zomers. Het water staat ongeveer 20 à 40 cm hoog.
Botten zijn daarom mogelijk niet voldoende. Neem een extra paar schoenen mee.
Als je de tunnel uit bent en op drogere grond komt verander je van schoeisel.
> Tunnel van Linglé (250 meter): Bijna geheel droog. Ze is in goede staat en zelfs officieel opgenomen in het traject van het wandelpad dat in 2006 werd geopend.
> Tunnel van Linglé (250 meter): Bijna geheel droog. Ze is in goede staat en zelfs officieel opgenomen in het traject van het wandelpad dat in 2006 werd geopend.
Fietsen over spoorlijn 163A
> Niet het hele traject is per fiets te volgen. Met uitzondering van de tunnel van Saint-Médard is het volledige traject - zoals in de routebeschrijving voor wandelaars - te volgen als je op een MTB fietst. Vergeet geen verlichting mee te nemen. Met een trekkingfiets wordt het al wat moeilijker. Vanaf Orgeo-Ardoisières kan je over de 'Voie des pierres qui parlent' fietsen. Tot net na het viaduct kan je verder fietsen (verlichting nodig voor de tunnel van Linglé). De passage door de tunnel van
> Niet het hele traject is per fiets te volgen. Met uitzondering van de tunnel van Saint-Médard is het volledige traject - zoals in de routebeschrijving voor wandelaars - te volgen als je op een MTB fietst. Vergeet geen verlichting mee te nemen. Met een trekkingfiets wordt het al wat moeilijker. Vanaf Orgeo-Ardoisières kan je over de 'Voie des pierres qui parlent' fietsen. Tot net na het viaduct kan je verder fietsen (verlichting nodig voor de tunnel van Linglé). De passage door de tunnel van
lossen
de spoorlijn niet. Scharnier tussen de 2 dagen is Herbeumont, waar je kan
kamperen onder het fantastische viaduct van Conques. Dit is de tocht zoals
ze beschreven is op de volgende 8 pagina's en waarvoor ook het korte en printvriendelijke
railbook voorhanden is. 'Ontsporen'
voor een bezoek in de omgeving betekent meteen kilometers extra bovenop de
35,5 km.
Rondje
spoor 163A + Ardennen-Eifelpad-GR16 (16 km)
> Start en aankomst te Sainte-Cécile of vanuit de camping onder het viaduct van Conques. Vind in het dorpscentrum Sainte-Cécile de witrode GR-padmarkering van het Ardennen-Eifelpad (nu GR 16 - Sentier de la Semois genaamd). Opgelet! Volg dit pad niet richting Chassepierre, maar in de richting van het gehucht La Mecanique en de Semoisoever. (Als je voorbij een kapel gewijd aan Sint-Donaat komt wandel je in de verkeerde richting!)
> Start en aankomst te Sainte-Cécile of vanuit de camping onder het viaduct van Conques. Vind in het dorpscentrum Sainte-Cécile de witrode GR-padmarkering van het Ardennen-Eifelpad (nu GR 16 - Sentier de la Semois genaamd). Opgelet! Volg dit pad niet richting Chassepierre, maar in de richting van het gehucht La Mecanique en de Semoisoever. (Als je voorbij een kapel gewijd aan Sint-Donaat komt wandel je in de verkeerde richting!)
Avontuurlijke
dagtocht Herbeumont - Ste-Cécile (12 km)
> In het boekje 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een ongemarkeerde wandeling beschreven van 12 km die gedeeltelijk overeenstemt met de wandeling hierboven. Het verschil is dat deze wandeling vertrekt vanuit Herbeumont-centrum en niet helemaal tot Saint-Cécile loopt. Na de passage N-Z door de tunnel van Ste-Cécile neemt deze wandelsuggestie net ten zuiden van de tunnel links een paadje omhoog om dan zo bij de Semoisoever te komen en
> In het boekje 'Avontuurlijk wandelen in de Ardennen' van Ludo van Lint is een ongemarkeerde wandeling beschreven van 12 km die gedeeltelijk overeenstemt met de wandeling hierboven. Het verschil is dat deze wandeling vertrekt vanuit Herbeumont-centrum en niet helemaal tot Saint-Cécile loopt. Na de passage N-Z door de tunnel van Ste-Cécile neemt deze wandelsuggestie net ten zuiden van de tunnel links een paadje omhoog om dan zo bij de Semoisoever te komen en
Avontuurlijke
dagtocht 'Land van leisteen' (18 km)
> Gert Sonck stippelde een mooi circuit-parcours uit dat de spoorlijn volgt over bijna 6 km, tussen de spoorbrug 'Pont de Duny' tot voorbij de tunnel van St-Médard. De cirkel wordt rond gemaakt met een lange bospassage ten noorden van de vallei van de Aise, waarbij je ondermeer het arboretum van Bertrix passeert en het mysterieuze 'château des fées'. Vertrekpunt is de kerk van Orgeo. Het venijn zit in de staart van de wandeling: Je passeert namelijk door de verborgen en wat verzopen tunnel van St-Medard! De wandeling 'het land van de leisteen' is volledig te downloaden via de site van Gert, 'originele wandelingen in België'. Je kan overigens op die site ook een wandeling vinden die vanuit Herbeumont een ander stukje spoorlijn 163a verkent.
> Gert Sonck stippelde een mooi circuit-parcours uit dat de spoorlijn volgt over bijna 6 km, tussen de spoorbrug 'Pont de Duny' tot voorbij de tunnel van St-Médard. De cirkel wordt rond gemaakt met een lange bospassage ten noorden van de vallei van de Aise, waarbij je ondermeer het arboretum van Bertrix passeert en het mysterieuze 'château des fées'. Vertrekpunt is de kerk van Orgeo. Het venijn zit in de staart van de wandeling: Je passeert namelijk door de verborgen en wat verzopen tunnel van St-Medard! De wandeling 'het land van de leisteen' is volledig te downloaden via de site van Gert, 'originele wandelingen in België'. Je kan overigens op die site ook een wandeling vinden die vanuit Herbeumont een ander stukje spoorlijn 163a verkent.
richting
Herbeumont te vervolgen. Dit boekje wordt niet meer verdeeld door uitgeverij
Lannoo, maar mogelijk vind je het nog wel in je bibliotheek.
>
Laat je over 12 kilometer leiden door dit pad langs de Semois. Na 4,5 km moet
je even klimmen naar een uitzichtpunt maar aangezien je bijna de hele tijd
bij de Semois blijft is het vrij vlak wandelen. Rond half oktober is het hier
werkelijk schitterend, als de bossen in vlammende kleuren staan. Hou wel rekening
met mogelijk drijfjacht en omleiding tussen 1 oktober en 31 december. Op het
einde passeer je over een asfaltweg de voormalige abdij van Conques (nu hotel-restaurant)
en 600 meter verder wandel je onder de spoorbrug van lijn 163A. Vind even
na deze brug een pad links dat je op de spoorwegberm brengt. Hier verlaat
je dus GR-Semois.
> Je kan eventueel even tot het majestueuze viaduct wandelen of als je tijd hebt moet je ook zeker eens tot de uitzichtpunten Moulin en Tombeau du Chevalier wandelen (1u20 H/T) door GR-Semois te blijven volgen.
> Je kan eventueel even tot het majestueuze viaduct wandelen of als je tijd hebt moet je ook zeker eens tot de uitzichtpunten Moulin en Tombeau du Chevalier wandelen (1u20 H/T) door GR-Semois te blijven volgen.
>
We lopen dus nu over spoorlijn 163A in de tegengestelde richting van het viaduct
(zuidelijk dus). Na 1,4 km kom je bij de tunnel van Ste-Cécile (1350 meter lang).
De tunnel is officieel afgesloten, wandel er door op eigen verantwoordelijkheid,
het is verboden. Aan het andere einde stijg je licht en bereik je wat later
de ingang tot het dorp Sainte-Cécile. Wandel terug naar het centrum.
Voor het gedeelte over het Ardennen-Eifelpad zie ook het wandelverslag
over deze route.
> Afstand (zonder 'zij-uitstappen'): GR-Semois 11 km / L163A 4,7 km / naar Saint-Cécile 0,3 km. Totaal: 16 km.
> Afstand (zonder 'zij-uitstappen'): GR-Semois 11 km / L163A 4,7 km / naar Saint-Cécile 0,3 km. Totaal: 16 km.
1
dag L163A in combinatie met bus (19 km)
> Neem in Muno bus 163a noordelijk en stap af bij halte 'Orgeo-Ardoisières' (rit van 30 min). Volg vanaf de steengroeve het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent' tot Herbeumont en vervolg over de spoorbedding via Sainte-Cécile helemaal tot Muno. Inbegrepen zijn 2 tunnels, 3 viaducten en talloze bruggen. Het laatste stuk is geasfalteerd. Onderweg kan je eventueel combineren met enkele zijbezoeken of je kan inkorten door de bus te nemen in Sainte-Cécile ipv in Muno.
> Neem in Muno bus 163a noordelijk en stap af bij halte 'Orgeo-Ardoisières' (rit van 30 min). Volg vanaf de steengroeve het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent' tot Herbeumont en vervolg over de spoorbedding via Sainte-Cécile helemaal tot Muno. Inbegrepen zijn 2 tunnels, 3 viaducten en talloze bruggen. Het laatste stuk is geasfalteerd. Onderweg kan je eventueel combineren met enkele zijbezoeken of je kan inkorten door de bus te nemen in Sainte-Cécile ipv in Muno.
Spoorverkenning
met kinderen (7 km)
> Start in Herbeumont bij het voormalige station (nu een grote parking), 700 meter van het dorpsplein van Herbeumont. Op de parking wandel je rechts de spoorbedding op. Volg nu over 6,7 km het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent'. Onderweg infopanelen die de oude spoorlijn en de nijverheid van de steengroeven visualiseren. Na 2,2 km een picknicktafel en kort daarna de droge en risicoloze tunnel van
> Start in Herbeumont bij het voormalige station (nu een grote parking), 700 meter van het dorpsplein van Herbeumont. Op de parking wandel je rechts de spoorbedding op. Volg nu over 6,7 km het wandelpad 'Voie des pierres qui parlent'. Onderweg infopanelen die de oude spoorlijn en de nijverheid van de steengroeven visualiseren. Na 2,2 km een picknicktafel en kort daarna de droge en risicoloze tunnel van
Linglé (250 meter). Neem een zaklamp mee. Bij het infobord over Pont
de La Blanche (op 6,4 km) loop je naar beneden over een paadje naast het viaduct.
Wandel naar de gebouwen van 'au cour de l'ardoise'. Bezoek met de kids de
ondergrondse leisteenmijn. Je kan hier ook iets eten of drinken in afwachting
dat bus 163a langs de weg voorbij komt. Neem de bus terug terug naar Herbeumont.
Controleer de busuren op voorhand, geen bussen op zaterdag en zondag!
3 of 4 dagen tijd?
> Wandel langs de spoorlijn en bezoek alle bezienswaardigheden die in de buurt van de spoorlijn liggen: Mijnbezoek 'au cour de l'ardoise', kasteelruïne Herbeumont, wandel langs de Semois tussen Herbeumont en Sainte-Cécile, uitzichtpunten 'Tombeau du Chevalier' en 'Moulin', wandeling Roche à l'appel. Koop de wandelkaart 'Chiny Florenville Herbeumont'.
> Wandel langs de spoorlijn en bezoek alle bezienswaardigheden die in de buurt van de spoorlijn liggen: Mijnbezoek 'au cour de l'ardoise', kasteelruïne Herbeumont, wandel langs de Semois tussen Herbeumont en Sainte-Cécile, uitzichtpunten 'Tombeau du Chevalier' en 'Moulin', wandeling Roche à l'appel. Koop de wandelkaart 'Chiny Florenville Herbeumont'.
Conques is eigenlijk ook wel te doen met een trekkingfiets (ik deed het zelf), maar ik
zou het toch niet aanraden, enkel te overwegen per MTB. Tourfietsers zoeken
dus best een alternatief voor de tunnel van Ste-Cécile. Vanaf Sainte-Cécile
is het pad geasfalteerd als RAVeL.
> Vanaf de Franse grens volgt terug een onverhard deel, maar best te doen. Vanaf Messempré moet je autowegen op tot Carignan. In het boekje 'Langs oude Ardense spoorwegen' van Gunter Hauspie is een thematocht in circuit over L163A opgenomen: 55 km, waarvan 22 km over L163A en de internationale verbinding.
> Vanaf de Franse grens volgt terug een onverhard deel, maar best te doen. Vanaf Messempré moet je autowegen op tot Carignan. In het boekje 'Langs oude Ardense spoorwegen' van Gunter Hauspie is een thematocht in circuit over L163A opgenomen: 55 km, waarvan 22 km over L163A en de internationale verbinding.
>
OK, tijd om eindelijk eens echt het spoor te tracen, we starten in Bertrix
en gaan 8 pagina's en 35,5 km door tot het terminusstation in Carignan:
>
Spoorlijn 163A op Google
Maps (met dank aan Michael.)
