> De wandelgids van de Gaume Buissonnière dateert uit 1999. Hij is niet zo professioneel samengesteld als een GR-gids of tekstueel niet zo hoogstaand als een gids van GTA, maar het is toch wel een handig boekje. Bovendien heeft men de moeite gedaan om de gids ook in een nederlandstalige versie uit te brengen! Hoewel de vertaling is gebeurd door iemand met nederlands als moedertaal staan er in de gids niet enkel drukfouten maar ook nogal wat taalfouten en slecht vertaalde woorden, maar het feit dat men moeite doet om ook nederlandstalige wandelaars aan te spreken vraagt om respect. Zelfs de Waalse wandelorganisatie SGR, die zichzelf als dé organisator van lange wandeltochten in Wallonië wil opwerpen slaagt er niet in om voor de meeste routes nederlandstalige gidsen uit te geven. Wat storend zijn wel enkele fouten waar 'à gauche' wordt vertaald in 'naar rechts' en omgekeerd, resulterend in verkeerd lopen. 'Tja de gids is dan ook vertaald door een vrouw', een uitspraak die niet van mij komt maar (al lachend bedoeld) van mevrouw Perrin is!

> De gids bevat informatie over de bezienswaardigheden onderweg, het tochtverloop en foto's. Behalve een NGI-overzichtskaart van de route ontbreekt gedetailleerd kaartmateriaal evenals een afstandopsplitsing.

> Het is peperduur om een licentie te krijgen voor de publicatie van NGI-kaarten en voor een kleine wandelorganisatie dus moeilijk haalbaar (shame on you NGI!). Hierdoor kan de gids wel worden aangeboden aan een goedkope prijs: Voor 7,5 € en eventuele portkosten is de gids te verkrijgen bij de toeristische dienst van Aubange. Je kan er ook topografische kaarten (zonder ingetekende route) verkrijgen om de leemte eventueel op te vullen.

> In de gids staat ook weinig informatie over praktische zaken, zoals overnachtingsmogelijkheden. Mevrouw Perrin kan je echter een aparte brochure geven waarin de meeste praktische voorzieningen onderweg worden vermeld! In die brochure vind je ondermeer:
° recente trajectwijzigingen,
° alle officiële overnachtingsmogelijkheden (van hotels tot campings) met prijzen,
° een voorstel tot etappe-indeling van de hele Gaume Buissonnière (variërend van 4 dagen aan gemiddeld 50 km per dag tot 10 dagen aan gemiddeld 20 km per dag).
° een lijst van hoteleigenaars die bereid zijn wandelaars te droppen en op te pikken bij het begin- en eindpunt van hun dagetappe.
° wat clubwandelaars vooral zal interesseren is een lange lijst van 27 'controlepunten' onderweg en de onderlinge afstanden (gemeten tot op 1 meter precies!).

> Er bestaat ook een flyer over de Gaume Buissonnière. Hierop zie je nogmaals de overzichtskaart en verder samengevat de voorwaarden en meest noodzakelijke informatie over de route.

> Specifiek voor de Gaume Buissonnière contacteer je dus best de toeristische dienst van Aubange. De belangrijkste toeristische dienst in de Gaume is die van Virton. Je vindt er een groot aanbod aan brochures evenals een brede keuze aan regionale literatuur. Virton, hoewel een beetje 'de hoofdstad' van de Gaume, ligt niet langs de Gaume Buissonnière. Een andere toeristische dienst met lange openingsuren is die van Florenville, langs de G.B.

> Deze termen lijken wat vreemd voor iemand die gewoon is onafhankelijk op stap te gaan, in het circuit van wandelclubs klinkt het echter vertrouwd. FFBMP staat voor 'Fédération Francophone Belge de Marches Populaires', een overkoepelende organisatie waarbij een groot aantal Waalse wandelaars en wandelclubs zijn aangesloten. Ze coördineert ondermeer de aktiviteiten van deze clubs, zorgt voor complementaire verzekering van de wandelaar en promoot behalve clubwandelingen ook het aanbod van permanent gemarkeerde routes over lange afstand.

> De FFBMP is lid van het IVV® (Internationaler Volkssportverband), een internationale organisatie die op haar beurt de nationale wandelverenigingen groepeert. Vanuit het IVV® wordt deelname aan sportaktiviteiten die voor een groot publiek toegankelijk zijn, aktief aangemoedigd. Concreet gebeurt dit door de verkoop van boekjes aan clubs en wandelaars. Daarin kan de wandelaar stempels verzamelen die een bewijs vormen van het aantal gewandelde kilometers of van het aantal wandelevenementen waaraan de wandelaar deelnam. Hiermee kan de wandelaar dan (eerder symbolische) beloningen verdienen, zoals pins of een beker. Het IVV®, vertegenwoordigd door het FFBMP probeert op een zo groot mogelijk aantal wandelevenementen van clubs aanwezig te zijn met controleposten en afstempelmogelijkheid. Ik hoop dat ik het in enkele woorden wat juist heb uitgelegd, want 'controles' zijn niet meteen mijn ding tijdens het wandelen. Nu dat systeem is een echt succes. Veel wandelaars van de clubs hechten echt belang aan die afstempelingen.

> Rond het kader van deze IVV®-controles is dus ook de Gaume Buissonnière uitgewerkt. De gelegenheidscontroleurs zijn vervangen door café-eigenaars, hoteliers, personeel van een toeristische dienst enz...maw personen die in principe vlot te bereiken zijn langs de 206 km lange route. Gemiddeld om de 7 km is er controlemogelijkheid. Op het noordelijke deel van de route zijn er iets minder controleposten, doordat de G.B. hier voornamelijk door afgelegen bos loopt. Ook op het variante deel langs Saint-Léger zijn controlepunten voorzien.

> De padmarkering van de Gaume Buissonnière gebeurde oorspronkelijk met oranje geverfde driehoeken, waarop de letters 'IVV' waren geschilderd in wit. Aanvullend waren er ook rozewite bordjes met het IVV®-logo (foto rechts). Bij het naderen van een controlepost was er ook 'C' bijgeverfd (foto links). De oude padmarkering is op vele plaatsen nog zichtbaar en helpt je hier en daar nog. Deze wijze van padmarkering werd niet opgenomen in het Waals decreet rond bosrecreatie uit 1996.

> De G.B. loopt een tijdje te samen met GR 570 (Pays des 3 Frontières), bewegwijzering is hier soms gemeenschappelijk (foto rechts).

> Na 2000 wordt de padmarkering dus volledig veranderd, met de huidige witblauwe bordjes als gevolg, iets meer conform met de huidige reglementering in Wallonië. Aangezien de topografische gids uit 1999 dateert heeft men het daarin nog over oranje markeringen.

> De wandelaar die op stempeljacht is onderweg wordt met dezelfde markering tot het controlepunt geleid (foto links, controle in een café).
>Ook het variante traject van de G.B. langs Saint-Léger is met gewone bordjes aangeduid.

> Die controle ligt langs het pad of gewoonlijk binnen 100 meter afstand (uitzondering Martelange-400 meter, Torgny-500 meter). De lijst krijg je via de VVV van Aubange. Ter plaatse herken je de afstempelplaats door een A4-pancarde (gewoonlijk voor het raam) met daarop de symbolen van de Gaume Buissonnière (zoals op de cover van de topogids). De wandelaar presenteert zijn IVV®- of clubwandelboekje aan de controlepost waar je een stempel van het etablissement krijgt + datumvermelding + handtekening van de afstempelaar. Heb je geen wandelboekje dan kan je ook de topogids van de G.B. gebruiken, achteraan in de gids zijn stempelvakjes voorzien.

> Wat doe je nu als je voor een gesloten cafédeur staat en geen stempel kan krijgen? Op de G.B.- herkenningsborden bij de afstempelposten staat steeds een grote letter. Die letter noteer je en schrijf je op de plaats waar de stempel had moeten komen. Op niet alle routes die volgens het IVV®-idee zijn uitgebouwd is zo'n controlenet even goed ontwikkeld, maar het moet gezegd, op de G.B. is dit zeer goed onderhouden. Je mag de tocht onderbreken, volgende keer moet je wel verder wandelen waar je eerder stopte. Kan je bij het einde een stempelreeks voorleggen die 'klopt' dan kan je een Brevet krijgen.

> Nu 'controle' is niet echt mijn ding bij het wandelen. Niks weerhoudt je ervan om de route gewoon te wandelen zonder op stempeljacht te gaan. Wel ik ben toch wat stempels gaan ophalen, een beetje uit nieuwsgierigheid. Het gaf me bovendien een mooi excuus om de cafékes onderweg binnen te lopen en zo ook af en toe een klappeke te doen met de mensen die hier wonen, vaak erg aangename contacten.

> Ook als je niet 'op stempeljacht' gaat is het goed om te weten waar de controleposten zich bevinden, want de bewegwijzering leidt soms van de hoofdroute af om naar de plaats van controle te gaan, waarna je weer 'back tracked'.

> De bewegwijzering is over het algemeen zeer goed gedaan, het is een sterk pluspunt van deze route, zeker omdat er geen detailkaarten van de G.B. beschikbaar zijn en de padbeschrijving in de gids soms iets te algemeen is. Het team dat voor de padmarkering zorgt staat onder leiding van Mr Bruno Rongvaux en bestaat verder ook uit ervaren wandelaars en 2 mensen van DNF. Er werd geen verf gebruikt, enkel witblauwe zelfklevers die gewoonlijk op metalen bordjes zijn aangebracht (zie de foto en graphics hierboven). In tegenstelling tot de routes van GTA en SGR werden GEEN extra-markeringstekens voorzien om een verkeerd pad aan te duiden en om een aankomende richtingverandering aan te kondigen.
> Tijdens de hele tocht zag ik weinig hiaten in de padmarkering, alles was goed onderhouden. Het gebeurt dat een wat snel opgeschoten struik een bordje verstopt of dat er aan boskap werd gedaan, maar ik had toch weinig problemen. Chapeau aan de onderhoudsploeg. De Gaume Buissonnière is in één richting gemarkeerd (wijzerzin). De afstand tussen 2 bordjes kan tot 1 km bedragen, in geval de te volgen route voor de hand ligt. Anderzijds zijn er een paar stukken waar zeer intensief werd bewegwijzerd op enkele plaatsen waar je makkelijker verloren loopt. Zo is er in het woud van Anlier op een plaats zowat om de 20 meter een gepijld bordje aangebracht.

> Het 'Syndicat d'Initiative' is gewoonlijk 's morgens open tijdens de weekdagen. Als je helemaal naar het uiterste zuidwesten van België trekt om de route te lopen controleer je best op voorhand of mevrouw Perrin bereikbaar is als je passeert. De toeristische dienst is ook het startpunt van de G.B. Clubwandelaars kunnen er ook hun eerste stempel krijgen. De dienst ligt niet in het centrum van Aubange, maar als je van Virton komt ongeveer 600 meter voor het centrum van Aubange (links) in het 'Centre Sportif de Clémarais', eerste verdiep (staat aangeduid langs de weg Virton-Aubange).

Blauwe rechthoek met de letters G.B. (Gaume Buissonnière) en IVV®
	Standaardmarkering (wit/blauw).	Richting- of padverandering.

> Het klinkt op het eerste zicht wat vreemd, maar de organisatoren van de Gaume Buissonnière hebben een beperking gezet op de periode waarbij je de route kan lopen. Dat heeft in de eerste plaats te maken met het jachtseizoen in Wallonië en Frankrijk en in mindere mate met de beschikbaarheid van de afstempelplaatsen. Officieel is het circuit toegankelijk van 1 maart tot 15 september. Wandel je buiten deze periode over de G.B. hou dan zeker rekening met mogelijk lange omwegen doordat bossen kunnen afgesloten zijn voor drijfjacht.

> In Wallonië loopt de periode voor drijfjacht op groot wild van 1 oktober tot 31 december. In Frankrijk is dat wat langer.

> De prachtige wandelmaand oktober (als de bossen herfstig kleuren) valt daar dus in. Je kan eventueel vooraf inlichtingen opvragen bij DNF over data van afgesloten bossen maar het is een heel gepuzzel om in detail uit te vlooien waar en wanneer er precies wordt gejaagd. In Frankrijk heb je in principe toegang tot de paden, ook als er wordt gejaagd, maar de praktijk wijst anders uit: Intimidatie ter plaatse om niet over de paden te lopen kan erg sterk zijn.

> Wandelaars die graag zoveel mogelijk over onverharde paden lopen zijn mogelijk wat teleurgesteld in deze route. Ongeveer 60 à 65 % van de route loopt over asfalt of beton. Andere wandelaars vinden dit misschien geen minpunt en storen zich daar niet zo aan. Ter vergelijking: Bij de meeste GR-paden is dit percentage minder dan 50 %. Ook de Gaumeroute van GTA scoort een heel stuk beter en zoekt meer onverharde paden op. De reden voor zoveel verharding zijn verscheiden:
1° De controleposten waarlangs de route loopt zijn meestal in een dorpskern gelegen waar je sowieso over verharde wegen loopt. Om de onderlinge afstanden tussen deze afstempelplaatsen beperkt te houden wordt vaak voor de kortere weg gekozen ipv kronkelende paden.

> Voor overnachtingsmogelijkheden langs de Gaume Buissonnière kan je in de eerste plaats de toeristische dienst van Aubange contacteren. Zoals hierboven vermeld beschikken zij over een lijst van accommodaties langs de G.B., variërend van camping tot hotel. Er circuleert in de wandelwereld ook een lange alternatieve overnachtingslijst, met goedkope adresjes in Wallonië, samengesteld zonder commerciële bedoelingen en jaarlijks updated: Gilbert's List: Mail. Zelf heb ik gekampeerd onderweg. Vrij kamperen is in principe verboden in Wallonië, in Frankrijk is de wetgeving relaxter. Use common sense: Vermijd privé-grond zonder toestemming, hou het discreet en verstoor de natuur en het milieu niet. Wat campings betreft, er liggen er enkelen bij of in de buurt van de Gaume Buissonnière, helaas liggen de campings nogal slecht gespreid langs de route.

Aubange, langs de spoorwegberm naar Halanzy	Pad van Gorcy naar Houdlémont (Frankrijk)
Sommige paden kunnen 's zomers flink overgroeid zijn, een leuke compensatie voor de vaak lange asfaltstroken. Waterdicht schoeisel is dus best nuttig bij dauw of regen.
Stevig dichtgegroeid pad tussen Gérouville en Limes (Franse grens)	Oud mijnwerkerspad van Radelange naar de N4 in de buurt van Martelange.

2° In de loop der jaren is het traject van de Gaume Buissonnière zo goed als ongewijzigd gebleven, ondertussen hebben sommige van de oorspronkelijk onverharde paden wel een wegverharding gekregen. Hoewel het meestal rustige asfaltstroken betreft zitten er ook delen tussen waar het autoverkeer in de loop der jaren aanzienlijk is toegenomen.
3° Wellicht is er niet consequent gekozen voor onverharde wegen, maar voor 'rustige' wegen, of die nu verhard zijn of niet. In het milieu van wandelclubs is het meer gangbaar om naar rustige mooie wegen te zoeken eerder dan wilde, (te) avontuurlijke paden in te lassen.

> Enkele stukken van La Gaume Buissonnière die langere tijd nonstop over asfalt of beton lopen:

> Enkele mooie stukken die langere tijd door groen over grotendeels ongeasfalteerde wegen en paden lopen:

° Grandcourt - 3 km voor Torgny: 9 km.
° Villers-d/t-Orval - Orval - Chameleux: 7 km.
° OCMW-bos Bergen - Semois - Les Epioux - Chiny - Vierre - Suxy - 2 km voor Rossignol: 33 km.
° 3 km voor Wisembach - Martelange: 7 km.
° 1,5 km na Martelange - Forêt d'Anlier - Pont d'Oye - Habay-la-Neuve: 15 km.
° 3 km voor Montauban (Buzenol) - Montauban - Ruisseau de Rouge Eau - Cuisine Sauvage - Fourneau David: 10 km.
° 1 km na Châtillon - Meix-le-Tige: 2 km, oa dwars door weiden.

> Er zijn langs de G.B. geen paden die aanleiding kunnen geven tot hoogtevrees of die technisch moeilijk te bewandelen zijn.

° 3 km voor Torgny tot 2 km na Couvreux: 11 km.
° Limes - Margny - Villers-d/t-Orval: 6 km.
° 1,5 km na Florenville - Chassepierre - ingang OCMW-bos Bergen: 6 km.
° 2 km voor Rossignol - 2 km na Marbehan: 8km.
° 1 km voor Anlier - Vlessart - 3 km voor Wiesenbach: 12 km.
° 1 km voor Habay-la-Neuve - Habay-la-Vieille - Nantimont - Etalle - kort voor Buzenol: 14 km
Helaas zijn ook de laatste 4 km volledig over asfalt. Om het eindpunt in Aubange te bereiken loopt de laatste km zelfs gewoon langs de drukke verbindingsweg Virton - Aubange.

Km	Plaats	Afstand van de G.B. (meter)	Naam
-	Virton/Rabais	7000	Colline de Rabais****
-	-	Niet langs de G.B. maar dit is zowat de meest luxeuze camping van de streek, met tal van ontspanningsmogelijkheden, kan eventueel als 'uitvalsbasis' dienen.
38	Torgny	800 (lage weg naar Lamorteau)	Camping à la ferme
-	-	Eenvoudig en goedkoop, op 800 m van het centrum van Torgny. Eventueel doorsteken langs de G.B. over veld (300 m), onderweg naar Lamorteau.
75	Florenville	1000	Camping de la Rosière***
-	-	Rustig buiten de schoolvakanties, druk in de vakantie. Vraag in Florenville de kortste weg, er is een direkt paadje, over de weg veel langer.
77	Martué	1200	Camping à la ferme
80	Chassepierre	0	Camping Les Cabrettes**
-	-	Langs het pad, afstempelpunt
80	Chassepierre	1800	Camping de la Semois**
-	-	Richting Sainte-Cecile en dan rechts
99	Chiny	0	Camping Le Canada*
121	Marbehan	0	Camping Bois des Isles
-	-	Afstempelpunt. Te vermijden camping: Residentieel, vies en vervallen sanitair, lawaai, verstoring van rust door jongerenbendes
146	Wisembach	0	Camping Le Beau Rivage***
147	Radelange	500	Camping Eau Vive*
Deze lijst is mogelijk onvolledig

> De G.B. passeert een paar leuke natuurgebieden. Mijn absolute favoriet is het kleine natuurreservaat Raymond Mayné, net voor je Torgny bereikt. De variatie aan planten en insekten is er geweldig. Het kalkgrasland hier trekt ondermeer een grote verscheidenheid aan orchideeën aan. Onder de insekten vallen vooral de vlinders op. Je kan op een zonnige dag zeker een dozijn verschillende vlinders zien. zie ook een speciale pagina over vlinders langs de Gaume Buissonnière. Sommige van de planten en insekten komen in België enkel hier voor. Een ander (en erg verborgen) natuurreservaat is dat van de Ruisseau de Rouge Eau. Hier kan je ondermeer 'crons' zien (bronnen met kalkafzetting) en een massale groei van een paardenstaartsoort. Voor zij die meer dan een gewone interesse hebben voor natuurreservaten passeert de route verder nog langs de 'Vague des Gomhets' (tussen Suxy en Rossignol) en in de buurt van La Cussignière (moerasgebied nabij Gorcy).

> Tussen Martelange en Habay-la-Neuve volg je een zeer lange, wilde en mooie bospassage, zowat 14 km door het enorme Forêt d'Anlier. Ook van Grandcourt naar Torgny loop je een lange tijd door bos.

> Doordat de Gaume Buissonnière door 3 vrij verschillende streken loopt (Gaume-Lorraine, Ardennen, Arelerland), met elk typische kenmerken, is er nogal wat afwisseling in het landschap. Ik heb de route in de late lente en zomer gelopen.

> De 206 km lange wandelroute passeert langs enkele van de mooiste dorpen van de Gaume zoals Torgny, Chassepierre, Montquintin, Villers d/t Orval, Lamorteau, Grandcourt en niet te vergeten Orval met het gelijknamige bier en de kaas. Aan Franse zijde is Saint-Pancré met zijn typische 'lavoirs' mooi.
> De Gaume Buissonnière loopt wel vaker tesamen met een ander langeafstandspad maar er zijn ook enkele leuke plaatsen en trajecten waar enkel de G.B. passeert: Hooggelegen Montquintin (volksmuseum, kasteelruïne en uitzichten), een prachtig stukje langs de Semois in de omgeving van Chassepierre - Les Epioux, de galloromeinse site van Montauban met nabij mooie ruïnes van de oude ijzernijverheid, het oude mijnwerkerspad onderweg naar Martelange.

> De mooiste delen van de G.B. in de Ardennen zijn wellicht de stukken die in de buurt van de oever van de Semois lopen (oa uitzichtpunten Roche Pinco en Roche de l'Ecureuil) en langs de Vierre naar Suxy.

> Tijdens de tocht door het Arelerland (Aubange, Aix-sur-Cloye, Battincourt) passeer je nogal wat zandstenen wegkruisen, vaak 300 jaren oud.

> In de omgeving van Saint-Léger zijn nog meer overblijfselen uit de bloeiperiode van de ambachtelijke hoogovens zoals Fourneau David en ook nabij Habay-la-Neuve (Pont d'Oie).
> Tot slot toch ook nogal wat leuke contacten gehad met de dorpsbewoners onderweg.

> Tussen Orval en Anlier / Martelange en Habay-la-Neuve / Etalle en Buzenol loopt de G.B. over lange stukken vaak te samen met het oude Ardennen-Eifelpad, gemarkeerd in Wallonië in de witrode GR-tekens. Recent is dit oude pad

verkapt in verschillende GR-paden: GR 15, GR 151 en GR 16. 20 jaar na de ontwikkeling van La Gaume Buissonnière zijn er nu ook plannen bij SGR om de Gaume te ontsluiten met een eigen GR.
> Het zuidelijke deel van de G.B. ontmoet een paar maal GR 570, een 115 km lang pad door het grensland van Luxemburg, Frankrijk en Wallonië. Update mei 2011: GR 129 is in de Gaume volop in ontwikkeling. Update mei 2012: Gr 129 is afgewerkt.

> Een andere route die de Gaume als thema heeft is de Transgaumaise®, een pad van la Maison de la Randonnée® GTA Belgique asbl, gemarkeerd met geelwitte strepen. We vergelijken hieronder het verloop van de Gaume Buissonnière en de Transgaumaise® even met elkaar.

> Tusen Orval en Suxy passeer je regelmatig de markeerbordjes van de 'Chemin des Pèlerins Via Arduinna/Compostela, een kort circuit met de oude Keltische pelgrimsroute naar Saint-Walfroy als thema.

> Korte vergelijking van beide routes: Zoals je ziet op de kaart lopen de 2 goed bewegwijzerde en beschreven wandeltochten toch over een erg verschillend traject. Enkel van Grandcourt tot enkele km voor Torgny en tussen Villers-d/t-Orval en Chameleux wordt telkens zowat 7 km lang een gemeenschappelijk traject gevolgd.

>De Transgaumaise® is 45 km minder lang dan de Gaume Buissonnière, waarbij bijna niet buiten de natuurlijke grenzen van de Gaume / Lorraine wordt gewandeld. De Transgaumaise® gaat wat dieper Frankrijk in, daarbij worden echte toeristische pareltjes gepasseerd, zoals Marville, het merkwaardige kerkhof van Saint-Hilaire, de veldbasiliek van Avioth en de Vaubanversterkingen van Montmédy. Bij de Gaume Buissonnière daarentegen wandel je ook een flink stuk door de Ardennen en het Arelerland, maar de G.B. is de enige lange route die het prachtige wandelstukje langs Montauban (Buzenol), het nabijgelegen natuurreservaat van Rouge Eau passeert en door de bossen van Saint-Léger loopt.

> De Transgaumaise® loopt minder over geasfalteerde wegen en is uitgewerkt in etappes van 20 à 25 km met telkens overnachtingsmogelijkheden. Het is mogelijk om de Transgaumaise® als 'package' te boeken (met overnachtingen en eventueel bagagetransport inclusief). Zie hiervoor het verslag van de Transgaumaise®.

> Terug naar de Gaume Buissonnière, tijd om ter plaatse de route te bekijken, op de volgende pagina's komen de wandelervaringen langs dit pad ruim aan bod.