> In tegenstelling tot de meeste lange paden in Wallonië is dit geen wandelroute van de organisatie ‘Sentiers de Grande Randonnée’. De 'Gaume Buissonnière' is een onafhankelijk lokaal initiatief: Wandelclub, ‘La Fourmi’ uit Aubange (in de uiterste zuidwestelijke uithoek van België) en met name zijn (overleden) dynamische voorzitter Jean Peschon, tekenden deze route uit, volgens de geldende normen van het IVV®. Het initiatief werd sindsdien ook ondersteund en gestimuleerd door de VVV van Aubange waarvan Mr Peschon een tijd zelf vice-voorzitter was. Daarover meer in dit verslag.

> Het woord ‘buissonnière’ duikt nogal eens op in toeristische terminologie. Zo lopen er in de Ardennen wel meer wandel-, fiets- of autoroutes onder de naam ‘Route Buissonnière’of ‘Ardenne Buissonnière’ (die overigens niks te maken hebben met de ‘Gaume Buissonnière’). Een goede vertaling vinden voor het woord ‘buissonnière’ ligt niet voor de hand. In letterlijke zin betekent ‘buisson’, waarvan ‘buissonnière’ het bijvoeglijk naamwoord is, ‘kreupelhout', 'struikgewas' of 'hakhout'. Met de uitdrukking ‘faire l’école buissonnière’ wordt gewoon ‘spijbelen’ bedoeld, letterlijk ‘school doen in het struikgewas’. Je zou ‘Gaume Buissonnière’ dus kunnen vertalen als ‘de Gaume al spijbelend’, maar zeg nu zelf, het klinkt nogal mank. Vrijer vertaald en iets vlotter is ‘de Gaume op de wilde boef’ of zoiets, maar erg goed in het oor ligt het nog niet...

> Ik gaf het dan maar op om naar een goede vertaling te zoeken. In de pagina’s over deze route behouden we dus de oorspronkelijke franstalige benaming ‘Gaume Buissonnière’, soms in dit verslag afgekort als ‘G.B.’, zoals op de markeerbordjes van de route.

> Terwijl we nu toch ‘dissectie’ op de naam ‘Gaume Buissonnière’ aan het verrichten zijn toch nog even de oorsprong van het woord ‘Gaume’ meegeven. Deze streeknaam is minder oud dan je zou vermoeden. De meest plausibele verklaring ligt bij het feit dat de Ardennezen in de 17de eeuw naar de inwoners van de streek ten zuiden van Habay-la-Neuve refereerden als ‘Gaumais’, naar de naam van een koetsiersfamilie uit Habay. Het onderscheid werd door de Ardennezen vooral gemaakt op basis van de wat vreemde tongval van het gesproken frans in die dorpen.

> Nu nog merk je ook als wandelaar een aantal lichte verschillen met de Ardennezen. De Gaumais zijn over het algemeen een gemoedelijk, open en relaxed volkje, minder gesloten en ‘koel’ dan hun Ardense noorderburen. Maar de Gaume verschilt in feite op veel meer vlakken. Geologie van de streek, natuur, klimaat, architectuur, tradities en geschiedenis zijn heel anders.

> De massale optochten tegen de sluiting helpen niks, de fabrieken gaan definitief dicht. Eén van de kleinschalige initiatieven om de cameraderie onder de metaalarbeiders te behouden is de oprichting van een wandelclub in Athus, onmiddellijk na de sluiting van de fabriek in 1977. Zo zien 'Les metallos de la Chiers' het levenslicht. De Chiers is een rivier op het grensgebied waarrond zich veel zware industrie vestigde. Vrij snel sluit ook Jean Peschon zich aan met andere ex-collega’s. De club van de metallo's bestaat nog steeds maar op 24 september 1983 is Peschon één van de medeoprichters van een nieuwe wandelvereniging in Aubange: ‘La Fourmi’ (vertaling: ‘De mier’), genaamd naar het lokale jeugdhuis (ook al opgericht door Peschon). Aanvankelijk namen de leden enkel deel aan tochten georganiseerd door andere clubs maar vanaf 1985 begon de club zelf ook wandelevenementen in te organiseren, zoals dat in het wandelclubcircuit de gewoonte is.

> Jean Peschons ultieme droom was echter om zelf een lange wandelroute te ontwerpen door het zuiden van de provincie Luxemburg. Tot het begin van de jaren tachtig was wandelen over lange afstand een beetje het monopolie van de Waalse vereniging SGR. Daarbij kwam nog dat de routes van SGR vooral gefocused waren op de provincie Luik. De enige route die door de provincie Luxemburg liep was het Ardennen-Eifelpad, een route die aanvankelijk weinig cohesie vertoonde en leed onder een gebrek aan visie qua planning. Contacten met SGR om samen een project voor Zuid-Luxemburg te ontwikkelen verliepen erg stroef. Bedoeling was om Aubange met Orval te verbinden. Peschon was niet de enige die problemen had met SGR. In dezelfde periode ontstaan ook gelijkaardige projecten los van het GR-net zoals de GTA-route Transardennaise®.

> Met het overlijden van Jean Peschon is de route echt zijn bezieler wat kwijt. Het aantal wandelaars dat de Gaume Buissonnière onderneemt is recent sterk geslonken tot slechts enkele tientallen per jaar. Alle initiatieven rond de Gaume Buissonnière werden voornamelijk gecoördineerd door Mr Peschon zelf. Momenteel vangt de toeristische dienst van Aubange, geleid door mevrouw Perrin, de wandelaars op die de route wensen te lopen. Met al je vragen kan je terecht bij haar. ‘We willen de erfenis van Mr Peschon niet zomaar laten verloren gaan’ vertelt mevrouw Perrin ons, 'Het is echter een immense karwij om zoiets over te nemen'.

> Mevrouw Perrin kent de regio goed en neemt tijd om je een pak praktische tips te geven, zoals overnachtingsmogelijkheden. Het team dat instaat voor de bewegwijzering van de G.B. levert goed werk af. Toen ik de route liep in 2007 was de padmarkering goed en verzorgd. De topogids is nog steeds te verkrijgen en ook het net van afstempelcontroles werkt nog prima. Toch vraagt dit soort wandelroute een constante opvolging en het feit dat Mr Peschon Jan en Alleman langs de route kende indien er een probleem was is een communicatiehiaat dat je zomaar niet kan dichten. Uiteraard is er ook nog wandelclub ‘La Fourmi’, maar deze club concentreert zich in de eerste plaats op de weekendwandelingen en de jaarlijkse organisatie van enkele eigen cluborganisaties die buiten het project ‘Gaume Buissonnière’ staan.

> September 1977 : In het éénzijdig op metaalnijverheid georiënteerde Luxemburgs Lotharingen vindt een economische ramp plaats. Het gaat al lang slecht met de oude ijzer-en mijnindustrie in het zuidelijkste punt van België. De enorme fabriek van Athus-Rodange moet de deuren sluiten. Daardoor dreigen 3000 arbeiders en hun families zonder inkomen te vallen. Wekenlang worden er protestmarchen tegen de sluiting georganiseerd. Tussen de betogende metallo’s loopt ook Jean Peschon. Wat raar maar het is hier dat Peschon letterlijk zijn eerste stappen zet als gemotiveerde wandelaar. Bij het einde van zijn leven zal hij een afstand hebben afgewandeld die vergelijkbaar is met een rondje ‘aarde’.

> Jean Peschon beslist dan maar om volledig op eigen houtje door te gaan, gedreven door de liefde voor zijn provincie Luxemburg en de wandelsport. De oorspronkelijke tocht naar Orval groeit uit tot een route die veel langer wordt en ook een stuk door de Ardennen en het Arelerland zal lopen, over het grondgebied van 15 Zuid-Luxemburgse en 5 Franse gemeenten. 'Le Grand Sud' wordt het eigenlijke thema van dit wandelpad door het zuiden van de provincie Luxemburg. Delen ervan lopen parallel met routes van SGR. Steun vindt hij vooral ter plaatse bij zijn wandelclub en de toeristische dienst van Aubange, waarvan hij zelf ook een tijd vice-voorzitter was.

> Jean Peschon zat ondertussen niet stil. Talloze andere wandelinitiatieven volgden: De organisatie van ‘dinsdag-wandeldag’, waarbij hij met een groep 639 dinsdagen is gaan stappen, 19 jaren voorzitter van wandelclub La Fourmi, voorzitter van de toeristische dienst van Aubange, oprichter van gezondheidsclub ‘Santé-Rando-Loisirs’ en ander lokale, provinciale en grensoverschrijdende wandelinitiatieven.

> Mijn bewondering voor de man werd alleen maar groter toen ik zelf over de Gaume Buissonnière wandelde: Jean is bekend van Marly tot Martelange en overal heeft men het over zijn warme vriendelijkheid. Hij probeerde ook steeds om wandelaars die de lange Gaume Buissonnière hadden uitgewandeld te verwelkomen bij het eindpunt in Aubange. Voor al wat hij deed kreeg hij in Aubange de gemeentelijke trofee voor sportverdienste en een gouden wandelschoen voor zijn verdiensten bij de Waalse federatie van volkswandelingen. Na over zovele jaren duizenden wandelaars door Zuid-Luxemburg te hebben gegidst ondernam de 73-jarige Jean Peschon op 16 februari 2006 zijn allerlaatste tocht, ditmaal over een oneindig pad.

> In 1986 werd de Gaume Buissonnière ingewandeld. De volgende 20 jaren zullen duizenden wandelaars de Gaume Buissonnière geheel of gedeeltelijk afwandelen. Hoeveel wandelaars is moeilijk te berekenen, maar het rijk gevulde Gulden Boek van de Gaume Buissonnière, waarin wandelaars hun ervaringen en appreciaties over de route kunnen schrijven, geeft een mooi beeld. Vaak werd een stuk van de tocht in clubverband afgewandeld, waarbij velen inspiratie vonden om alleen, met vrienden of in familieverband een groter deel of de hele route te wandelen. Een andere maatstaf over de populariteit van de route is de verkoop van routeboekjes en de topogidsen, waarvan er in de loop der jaren van beide zowat 4000 stuks werden verkocht. De Gaume Buissonnière was de eerste lange IVV®-route met een permanent karakter in Wallonië. Het initiatief stond voor wandelorganisaties in Wallonië model voor andere lange routes. Niet al die routes werden even succesvol. Sommige van deze IVV®-routes zijn alweer verdwenen, maar de Gaume Buissonnière bestaat meer dan 20 jaar later nog steeds.

> Zo’n route ontwikkelen is een titanenwerk: Alle paden uitzoeken, toestemming vragen aan alle gemeenten, bosinstanties en enkele particulieren om de route te mogen markeren, de padmarkering verzorgen op het terrein(20 kilo verf!)…Daarenboven moest de Gaume Buissonnière kaderen in het IVV®-concept van ‘controleposten’ waar clubwandelaars hun wandelboekje kunnen laten afstempelen, een element dat bvb niet is ontwikkeld bij een GR-net en dus een zware extra-inspanning vraagt . Door intensieve lokale contacten kon Jean Peschon zo een goed functionerend ‘afstempelnetwerk’ creëren op 30 plaatsen langs de route (café’s, overnachtingplaatsen, winkels, enz…). Hij slaagt er in om zijn nieuwe wandelroute klaar te hebben in een recordtijd van 2 jaren, mede door de hulp van medewandelaars van La Fourmi.

> Er werd bekeken hoe het werk van Jean Peschon en zijn ploeg medewerkers het best kon worden beheerd naar de toekomst toe. Daarom werd op 27 februari 2007 een vzw opgericht waarvan de belangrijkste medewerkers en sympathisanten deel uit maken. De sterke (en hopelijk tijdelijke) terugval in het aantal wandelaars recent is te verklaren doordat Mr Peschon via zijn clubcontacten erg vaak met groepen op stap ging over de G.B. Hoewel ik zelf geen clubwandelaar ben is het misschien toch aangewezen om door promotie in de wereld van de wandelclubs de route weer op de kaart te zetten en beter te profileren. Een sterk punt (waarrond de G.B. immers is opgebouwd) is nog steeds het controle- en afstempelnet onderweg. Onafhankelijke wandelaars, zoals ik hebben dan nog altijd de mogelijkheid om deze wandeltocht in alle vrijheid af te wandelen.

> Een ander probleem is dat na meer dan 20 jaar de Gaume Buissonnière op sommige plaatsen toe is aan een trajectherziening. Enkele asfaltwegen zijn door toegenomen verkeersdrukte immers geëvolueerd naar eerder ongeschikte wandelwegen. Ironisch genoeg zien we dat pas nu, na het overlijden van Mr Peschon, de Waalse organisatie SGR is begonnen met de uitbouw van lange padentrajecten door zuidelijk Luxemburg. Zowel het Arelerland als de Gaume zal door SGR de komende jaren verder worden ontsloten door eigen lange paden. Update mei 2011: GR 129 is volop in ontwikkeling door de Gaume en wordt vermoedelijk voorgesteld in 2012. In de jaren ’90 is er dan ook het GTA-wandelpad ‘Gaumeroute’ gekomen en in de regio is sinds 1998 ook het internationale circuit GR 570 gecreëerd. Zonder sterke profilering in de toekomst zou de Gaume Buissonnière daardoor wel eens ‘de route teveel’ kunnen worden.