> Waar anders dan bij de bron van de Semois begint de Trans-Semoisienne. Die bron ligt aan de kruising van de Rue des Tanneries met de Rue Sonnetty. We ontmoeten weer de Romeinse

> We volgen de wit/rode GR-markering van de Trans-Semoisienne, rechts de Rue des Déportés in en al dadelijk naar links, de Rue des Thermes Romains. Mis het kleine archeologische park niet op de linkerkant. Het is wel heel biezonder.

> Het eerste wat je ziet als je het toegangspoortje tot het archeologisch park indraait (toegang gratis) is een 'versleten' kerkhof. Her en der steken nog wat verweerde stenen kruisen in de grond. Deze grafkruisen uit lokale grijze steen dateren uit de 17de tot 19de eeuw. Tot 1853 was deze plek nog in gebruik als kerkhof. Bij opgravingen tussen 1936 en 1938 werden ook 21 Merovingische graven uit de 6de en 7de eeuw bloot gelegd. De waardevolle vondsten zijn tegenwoordig uitgestald in het hier eerder bezochte archeologisch museum van Aarlen, op het eerste verdiep. Achter het kerkhof stuit je op de fundamenten van wat de oudst bekende kerk (basiliek) van België is. Ze dateert van de vroegste kersteningperiode in België. De resten dateren dus uit de 4de of 5de eeuw, de kerk was ongeveer 25 m lang en 12 meter breed. Je kan nog duidelijk het grondplan van koor en schip ontwaren. Later kwam er nog een kapel op die was gewijd aan Sint-Maarten. Rechts achterin het park zie je een overdakking. Hieronder liggen de resten van de Romeinse thermen. Van dit oude badhuis is helaas nog weinig over. Het werd (onbegrijpelijk) in 1906 redelijk grondig vernield. De thermen waren centraal gelegen in de vicus (= niet-militaire Romeinse nederzetting zonder stadsrechten).

> De hoogste tijd om nu toch eens stevig wat te wandelen, we zijn nog maar een paar honderd meter opgeschoten. Het traject dat volgt zet trouwens aan tot stevig doorwandelen. Laten we er geen doekjes omwinden: De eerste kilometers zijn werkelijk lelijk: Garagepoorten, grijze huizen, industrie, drukke wegen, spoorwegen: Aarlen op zijn lelijkst. Blijkbaar bestaat er weinig alternatief voor deze route want ook Julien van Remoortere heeft in zijn gids voor dit traject gekozen. Zelfs de Semois stroomt er treurig bij, het is een licht stinkende beek. Het Contrat du Semois is hier precies nog niet erg nageleefd wat waterzuivering betreft. Mogelijk wordt het iets beter in de toekomst als het pad langs de Semois kan lopen, de werken zijn nog bezig.

> De meeste dorpen hier in de omgeving hebben allemaal lavoirs. We kwamen in Altenuewen er al één tegen en we zullen er nog enkelen passeren vandaag. Het waren behalve wasplaatsen ook sociale ontmoetingsplaatsen bij uitstek, met name voor het vrouwelijk deel van de dorpsbevolking. Die lavoirs zijn in de 21ste eeuw vooral interessant voor wandelaars die bvb op de Trans-Semoisienne lopen. Bij heet weer is het hier heerlijk om de voeten even te verfrissen of om de watervoorraad bij te vullen aan de bron. Bij nat weer zijn het goeie plekken om te schuilen of om even op adem te komen van al de nattigheid...

> De Semois tussen Aarlen en Chantemelle loopt door een van oorsprong erg moerassig gebied. Het vlakke landschap van de Boven-Semois waar een waaier aan beken door loopt, de vele bronnen die opborrelen uit de zandlaag (rustend op een ondoordringbare mergellaag) en de regelmatige overstromingen van de Semois vormen de ideale omstandigheden voor het ontstaan van moerasgebied. Over vele eeuwen heen ontstonden door afgestorven plantenresten dikke veenlagen. Van landbebouwing kon door de natheid dan ook weinig sprake zijn. De minder natte delen dienden voornamelijke voor begrazing of voor hooiwinning. Hakhout kappen en turfsteken waren andere populaire vormen van exploitatie in het moerasgebied. Na de Tweede Wereldoorlog zien we het snel verdwijnen van deze moerasgronden, ten voordele van huizenbouw en

> Er volgt weer een behoorlijk oninteressant stuk over asfalt. Het pad kruist de N40, een hoogspanningslijn, de spoorlijn Brussel - Luxemburg en de Autoroute des Ardennes (E411). Deze laatste snijdt het moeras van Häischel en Affen in 2. Aan de andere kant van de snelweg ligt Affen (Fouches). We hebben haar een tijd moeten missen, maar hier is ze weer, de Semois. In Affen zoeken we aansluiting op de oude Romeinse weg Trier - Aarlen - Reims.

> Na 2 millenia vind je zelfs nu nog de Romeinse weg Trier - Reims gemakkelijk terug op je topografische kaart. Van Aarlen tot net voor Affen (Fouches) vormt hij nu de snelle N83 (Aarlen - Florenville). Van Affen loopt hij als een kaarsrechte veldweg tot net voor Etalle waar hij weer 3 kilometer over de N83 loopt. Trek dezelfde lijn rechtdoor waar hij weer als veldweg loopt tot Pin om daar af te buigen naar Chameleux - Carignan - Mouzon - Reims. De weg dateert ten laatste uit de regeerperiode van keizer Claudius (41-54 n/C). Bewijs daarvan werd gevonden op een mijlpaal die werd gebruikt als bouwmateriaal op de oude site van Buzenol-Montauban maar die in feite afkomstig was van Etalle (op de heerweg). Over het hele traject zijn bovendien diverse Gallo-Romeinse sites blootgelegd die langs de weg lagen. Versterkingstorens, villa's, necropolen, relaisstations, tempels of oude woonkernen. Deze weg was voor de Romeinen van primair belang in de ontwikkeling van hun noordelijk wegennet dat vooral in functie stond van een betere ontsluiting van hun veroverde gebieden en de militaire overheersing daarvan. De weg was 7,5 meter breed. Je hoeft niet te zoeken naar grote plavuizen of kasseien die de weg ooit bedekten, die zijn al lang gerecycleerd in oude huizen, muurtjes of versterkingen. De weg raakte al gedeeltelijk in verval tijdens de Frankische periode, veroorzaakt door machtsversnippering en lokale belangen. Deze Romeinse weg proberen te volgen over zijn hele traject en de Romeinse overblijfselen in het landschap opzoeken vormt het thema van een boeiende tocht. Misschien wat eentonig om helemaal te voet af te leggen omdat het traject zo recht loopt, daarom is de fiets beter. Ik heb de weg enkele jaren geleden gefietst en het is best boeiend als je je ook wat ingraaft in de lokale geschiedenis van de dorpen en gebieden onderweg. Andere paden die ook een stukje over de oude weg Trier - Reims lopen zijn de Transgaumaise® en GRAE (15), deze laatste passeert ook langs ruïnes van het oude relaisstation van Chameleux. Zie hiervoor elders op Trekkings.be.

> Het dorp Affen (Fouches) loopt vlot over in Sues (Sampont). De doortocht door het dorp loopt langs verscheidene kapellen. Aan het einde van het dorp gaat de geasfalteerde Romeinse weg over in een verharde weg en daarna in een veldweg. Let even op de ondergrond. Die is van een geelbruine specie: We verlaten na Sues het Arelerland en komen de Gaume binnen met zijn zandleemgrond. We verlaten hier ook het taalgebied Frans/Letzebuergesch voor dat van het Frans/Waals. In het natte landschap zijn hier en daar ook geïsoleerde stukken moeras te ontdekken.