> Hoogtepunt tijdens het eerste stuk van deze etappe is letterlijk en figuurlijk het verdwenen dorpje Mont-Sainte-Marie. Zowat enkel de (gerestaureerde) kerk is overgebleven. De nabijgelegen witgekalkte hoeve van Basseille is een schitterende, oude versterkte boerderij. Door een golvend landschap komen we in Mozet, alweer een dorp uit de lijst van 24 mooiste dorpen van Wallonië. Te Goyet, bekend voor zijn grotten, komen we in de mooie vallei van het riviertje Samson. Bossen waar enkel GR-wandelaars welkom zijn brengen ons in Stru. Een uur later wippen we nog even een volkscafé in te Groynne, vooraleer af te dalen in de vallei van de Maas voor de allerlaatste kilometers naar Andenne.

Mont-Sainte-Marie, spookdorp
> Al voor het jaar 1000 was hier op deze hoog gelegen plek een parochie. Toch is Mont-Sainte-Marie altijd wel een kleine nederzetting is gebleven, van maximaal 100 inwoners.
> Rond 1675 werd het dorp grotendeels verwoest door de legers van Lodewijk XIV, die in die tijd overal in de Ardennen en de Condroz onnoemelijk veel kapot hebben gemaakt. Het dorpje verrees uit de as maar minder dan een eeuw later blijft van Mont-Sainte-Marie grotendeels een ruïne over nadat het kerkschip is ingestort. In 1809 wordt de nederzetting het statuut van parochie ontnomen. Natuurelementen zetten het afbraakwerk verder: In de 19de eeuw wordt de torenspits verwoest door bliksem.
> Pas na WO II worden de ruïnes gestabiliseerd en eind jaren '90 van vorige eeuw komt er een grondige restauratie van de oude kerk met het huidige uitzicht als gevolg. De 16de eeuwse kapel van de graven de Liedekerke is ook bewaard. Een crypte en een paar oude gedenkstenen, zoals wapenschilden en grafkruisen fraaien het geheel op. Het oogt uitnodigend om even te rusten, bij regenweer kan je hier ook schuilen.

> Op het plateau komen we bij de ingang van het Bois Miler, we lopen nog eens voor langere tijd door bos. GR 575 kan met speciale toestemming dit bos doorkruisen. Op de GR-wandelpaden in het Bois Miler staat 'OK GR'.
> Aan de andere kant van het bos, na 2 km, loop je door velden naar het lager gelegen dorp Strud. Onderlangs de kerk passeren we kort daarna ook langs het kasteel van Strud.
> GR 575 verandert nogal wat van wegen, buurtpaden en graspaden hier om 3 kilometer verder het gehucht Sur Bruyère binnen te lopen. Onderweg naar Groyinne passeer je een vijver die er door de late herfstkleuren schitterend bij ligt.

> In Groyinne is het haast een verplichte stop om nog even het ouwerwetse dorpscafé binnen te lopen. Bij Suzanne komt de Jupiler nog gewoon uit het flesje, er hoeft zelfs geen glas bij, dan moet de bejaarde dame niet afwassen. Sympathieke sfeertje hier, met een Jukebox die de muzikale strijd al lang heeft opgegeven.
> Vanuit Groynne loopt GR575 voor de laatste kilometers grotendeels over een veldweg. Bij de eerste huizen van Andenne verder afdalen naar het kerkhof dat je wat lager ziet liggen. In wijzerzin rond dit kerkhof, verder afdalen en rechts naar de kapittelkerk van Andenne waar GR 575 na 128 kilometer eindigt.

Mozet, mooi dorp
> We zijn weer aangekomen in een dorp dat op het lijstje staat van 'mooiste dorpen van Wallonië'. Zoals nogal wat dorpen in de Condroz is ook Mozet gelegen op de zuidelijke flank van een riviervallei. Die uit de kluiten gewassen beek in de vallei is de Tronquoy, een zijbeek van de Samson. Rond de Sint-Lambertuskerk liggen in een paar smalle straatjes huizen die zijn opgetrokken in de lokale kalksteen.
> Blikvanger in het dorp is de kasteelhoeve van Royer. Zowel de bakstenen toren (ooit omringd door een gracht zoals in Crupet) als de schuur dateren uit het begin van de 17de eeuw. Andere gebouwen van deze hoeve zijn jonger. Hoeve Royer heeft er in zijn 400-jarige geschiedenis wellicht nog nooit zo piekfijn bijgelegen dan in de 21ste eeuw, het biedt zelfs een wat overgerestaureerde aanblik. Verder passeer je langs GR575 ook nog een 18de eeuws kasteel in Mozet. De keuze van Mozet als mooiste dorp is ook te begrijpen als je de aantrekkelijke landschappelijke omgeving van Mozet bekijkt: De nabijgelegen vallei van de Samson, en de rollende heuvels waarin vierkantshoeves, zoals die van Basseille die we eerder passeerden.

Prehistorische grotten van Goyet
> Goyet is bekend voor zijn grotten die zijn uitgeschuurd in het kalksteenmassief. Ze liggen niet langs het GR 575-traject. Volg bij café 'Le petit pont' de N942 naar rechts over 600 meter, tot je op een kruispunt komt. De toegang tot de grotten ligt in de onmiddellijke omgeving. De druipsteenformaties zijn niet zo spectaculair dan bvb in Han of Rochefort. De klemtoon bij een bezoek ligt hier eerder op de gangenstelsels en spelonken als plaats van prehistorische bewoning door mensen en dieren. Een bezoek, enkel geleid, duurt een goed uur, je checkt best vooraf de openingsuren. Website. Terug bovengronds is het ook de moeite om het beschermde kalksteenmassief in de omgeving van het kruispunt even te bekijken.

> Het is blijkbaar onvermijdelijk om via de stad Namen te passeren indien je vanuit Andenne met openbaar vervoer Sart-Bernard wil bereiken of vv. Zo ben je dus toch een uur à anderhalf uur onderweg. Het treinstation voor Andenne ligt eigenlijk op de noordelijke Maasoever, te Seilles, zodat je nog een 2 km te voet moet tot het start- of eindpunt van GR 575 bij de kapittelkerk van Andenne. Ook als je per bus reist lijkt de passage via de stad Namen of Jambes nog de beste mogelijkheden te bieden. Gebruik de treinplanner van de NMBS of de busplanner van TEC. Onderweg is er horeca in de buurt van Mozet, Goyet en in het kleine Groyinne is nog een oud volkscaféetje, Chez Suzanne.

> De 'Tour du Condroz Namurois' gaat bij het café 'Le petit pont' de N942 over en klimt de vallei weer uit. Links van ons traject ligt in de verte het Bois de Mâle Plume. Een groot deel van dat bos is eigendom van de industriële groep Solvay die het hele gebied van 90 hectaren wil vernietigen om er een reusachtige steengroeve van te maken, ontgonnen door de Hollandse betonboer Van Nieuwpoort. Dat idee zette veel kwaad bloed bij de inwoners van de omliggende dorpen. De aktiegroep Mâle Plume is nog steeds in het verweer tegen de verwoesting die de streek definitief zou veranderen.

> In het centrum van Mozet takt een variante af van de hoofdroute. Die afsplitsing is duidelijk gemarkeerd met een doorstreept GR-teken en loopt via Faulx-les-Tombes naar Gesves, waar je weer aansluit op de hoofdroute. Zo kan je een mini-GR 575 lopen. Een stukje van deze variante maakt in feite deel uit van het oude hoofdtraject van GR 575 dat in 1976 werd gecreëerd, maar werd verlaten in de jaren '90.
> Over geasfalteerde wijkwegen zoekt GR 575 zich in oostelijke richting een weg naar het dorp Goyet, in de vallei van de Samson. Langs een kasteeldomein bereikt het pad de brug over de Samson en de N942 die dwars door het uitgespreide dorp loopt. Bij deze kruising doken we even het terras op van café 'Le petit pont', voor een Ciney.

> Voor deze laatste etappe heb ik het gezelschap gekregen van enkele wandelvrienden. Nadat we eerst een paar verlaten stukken van het oude traject hebben verkend vangen we de laatste 23 km van de huidige GR 575 aan in de buurt van het treinstation van Sart-Bernard. Hoewel Sart-Bernard een oud dorp is herinneren nog weinig gebouwen aan die lange geschiedenis.
> Bij het station lopen we de spoorwegtunnel onder. Aan de andere kant even rechts-links en dan over een kleine asfaltweg laten we alweer het dorp achter ons. GR 575 gaar hier kort na elkaar 2 van de belangrijkste verkeersaders door de Condroz over, eerst de oude N4 en daarna de jongere E411 (Autoroute des Ardennes).

> Bij deze mooie stille plek neemt GR575 scherp links een dalend wegje door bos. Lager kruis je hier de N941 (Goyet - Naninne) om via een beekvallei naar de witte hoeve van Basseille toe te lopen.
> De hoeve met zijn bijgebouwen vormt een harmonisch architecturaal geheel, bijna een gehucht op zich. Alweer een erg lange geschiedenis schuilt er achter deze hoeve. Ze werd al vermeld in de 9de eeuw en deed in de 13de eeuw nog dienst als leprozerie. De huidige kern van gebouwen is 18de eeuws, met latere toevoegingen.

> Het kleine asfaltwegje slingert naar en rond de hoeve en klimt tussen weide en akker naar een splitsing van veldwegen. Aan die T-kruising zou voor alle duidelijkheid een GR-wandelboom moeten staan. Hier splitst namelijk de aanlooproute naar Jambes en Namen af van het hoofdtraject van GR 575. Door gebrek aan een steunpunt voor markering is deze splitsing gemerkt op een drinkbak voor vee, zowat 100 meter voor je de eigenlijke splitsing bereikt.
> Van links komt de aanlooproute ut Jambes, zie extra pagina. We vervolgen echter nu over de hoofdroute, rechts dus op de T-kruising van deze padensplitsing, die sinds 2010 ook duidelijker is gemarkeerd. Langs een bosje en het gehucht Le Bati daalt GR 575 over asfalt naar Mozet. Bij een rustbank ga je rechts om in tegenwijzerzin rond het voormalige kasteel te lopen. Bij de hoeve Royer komen we weer aan een splitsing van GR-trajecten. Rechts start een variant traject van 10,5 km naar Gesves. Zie hiervoor op een extra pagina. De hoofdroute loopt rechtdoor.

> Steeds maar dezelfde richting aanhoudend, kom je verderop op een mooi graspad dat gezapig doorstijgt naar een 'rollend' Condruzisch landbouwplateau. Het pad versmalt iets tussen afgespannen weiden. Aan een kruispunt van wegen bij een bosje links lopen we verder in noordwestelijke richting om na 1 km rechts een licht klimmende weg naar de ruïnetoren van Mont-Sainte-Marie te nemen. Links in de verte zie je een opvallende witgekalkte hoeve liggen in een prachtig pastoraal Condroz-decor. We zullen straks vlakbij die hoeve passeren. De gerestaureerde overblijfselen van de Romaanse kerktoren van Mont-Sainte-Marie zijn een prima keuze van Ludo om hier de knapzak aan te spreken.