Startpagina > Wandelen > Streek-GR Vlaamse Ardennen
> Alle horeca was hier op de Kluisberg gesloten op deze weekdag. Een ambulante ijsjesventer kan me wel een verfrissend ijsje verkopen, dat ik verorber in de schaduw van de GR-wandelwijzer. Er staan hier zelfs twee wandelwijzers: de oudste, in stevig eikenhout en met gotische letters, dateert nog uit de tijd dat in de jaren '80 GR 5A (wandelronde van Vlaanderen) werd ontwikkeld. We gaan vanaf nu trouwens die witrode tekens van GR 5A volgen.
> Rustig nachtje gehad op de bivakzone van Koppenbergbos. Onder een fris lentezonnetje de tent opgeplooid, klaar voor nog een dagje op en af wandelen en genieten in de Vlaamse Ardennen. Aan de bivakzone zitten we meteen weer op Streek-GR Vlaamse Ardennen.
> Het gaat in snelle zigzags langs weiden, stukjes bos en afgelegen huizen en we beginnen over de Hoogweg langzaam weer te stijgen over de uitgespreide flank van de Kluisberg. Als we het Scheldedorp Ruien naderen, kiezen we echer voor een zuidelijke koers, door links de Kokereelstraat te nemen.
> Ongeveer 2/3de van het 300 hectaren grote Kluisbos ligt op Vlaams grondgebied, de rest is Waals. Van het Vlaamse deel is ongeveer 50 hectaren in bezit van de Vlaamse overheid, in de praktijk valt dat onder beheer van Agentschap Natuur & Bos. Zowat 110 hectaren zijn eigendom van van de gemeente Kluisbergen, die er in 2015 eigenlijk van af wil om de gemeentelijke schuldenlast te verlichten. De resterende tientallen hectaren zijn van diverse privé-eigenaars.
> Hogerop is het wat uitkijken naar de geelrode tekens van Streek-GR Vlaamse Ardennen. We blijven het hoofdpad ongeveer volgen tot we op een asfaltweg komen midden in het bos. Hier zijn we op het meest westelijke punt van Streek-GR Vlaamse Ardennen. Links en wandelen tot op de top van Kluisberg, met nog een café, De Toren. De eigenlijke toren, waarbij de horecazaak is gelegen, ligt op Waals grondgebied (Orroir) maar was tot 2015 eigendom van de gemeente Kluisbergen. De bakstenen constructie op 141 meter hoogte was wellicht een uitkijktoren uit de Napoleontische periode. Nadien werd het een toeristische attraktie. De plek moet echter al eeuwen eerder aantrekking hebben uitgeoefend. Een legende verhaalt zelfs dat hier de Frankische koning Childerik werd geboren in de 5de eeuw. Andere wilde verhalen beweren dat hier ooit een kluizenaarswoning vond, waaraan het woud later zijn naam heeft ontleend. De plek was tijdens de middeleeuwen ook een ontmoetingsplaats voor de bosgeuzen. Deze groepen van verdreven en vervolgde calvinisten hadden verschillende bolwerken in de Vlaamse Ardennen tijdens de 16de eeuw en reageerden met geweld op de ontaarde katholieke samenleving toentertijd. Tot vandaag zijn er nog sporen merkbaar van hun sterke aanwezigheid toen, te Korsele (Horebeke) is 500 jaren later zelfs nog een protestantse gemeenschap.
> Dus verder over de Torendreef, zeer langzaam dalend over een parallelpad naast de onverharde dreef. Die Torendreef vormt hier de grens tussen het Vlaamse en Waalse gewest. We blijven netjes aan de Vlaamse zijde van de grens. Ook bij De Vierschaar wandelen we rechtdoor, gedeeltelijk langs Waalse zijde van de grens. Brasserie De Vierschaar is gesloten sinds de lente van 2014. De jonge onderneemster Sophie-Anne ontnam zich van het leven in haar zaak na jarenlange pesterijen rond vergunningen die het gemeentebestuur van Kluisbergen eiste. De naam 'Vierschaar' verwijst naar een tijdelijke rechtbank in open lucht die hier regelmatig werd ingericht in een feodale tijdsgeest.
> De tocht naar Klijpe verloopt bijzonder vlot, allerlei wegenwissels onderweg, we verliezen zowat 70 hoogtemeters. De tweetalige straatnaambordjes zijn het gevolg van het statuut van Ronse als faciliteitengemeente voor franstaligen. Na enkele kilometers langs bos en veld arriveer je bij een kapelletje en bushalte op de Rozenaaksesteenweg, een macadamweg. Links en recht op de kerk van Klijpe af. Kort bij de kerk van straatdorp Klijpe kruisen we de verkeersweg N36 Kluisbergen - Ronse (café, frituur). Voor we de stad Ronse binnentrekken, maken we via heel wat kronkelende weggetjes eerst nog een ommetje langs een grote Mariakapel (Kapel OLV van Wittentak) en daarmee gaat nog wat stijging gepaard, eerst op de flanken van de Hotondberg, daarna op de Scherpenberg (of Schapenberg).
> De bakstenen kapel in neogotische stijl vervangt sinds 1892 een vervallen 17de eeuwse pestkapel in de buurt, die was gewijd aan Sint-Rochus en OLV. Vermoedelijk vond hier in de buurt al eeuwen eerder verering plaats van een Mariabeeldje, dat zich volgens de legende onder een witte tak van een dikke eik bevond. De villa's hier op deze groene hellingen zijn niet representatief voor de stad Ronse, die eerder een bouwkundige aanblik biedt van vooral eenvoudige arbeiders- en burgerhuizen.
> Voorbij de kapel zetten we definitief de daling in naar Ronse over de Fiertelmeers en de Spinnessenberg. We bereiken na nog wat afslagen de Kruisstraat te Ronse, waarover ook de Ronde van Vlaanderen-renners jaarlijks racen. Als je Ronse wil bezoeken daal je op dit punt verder af door de Kruisstraat, want het stadscentrum ligt niet langs de Streek-GR.
> Hoewel Oudenaarde de titel draagt van 'hoofdstad van de Vlaamse Ardennen', lijkt het me toch in de eerste plaats de stad Ronse die aanspraak mag maken op deze titel. Ronse is immers omgeven door 'Ardennentoppen', waaronder de hoogste van de hele gordel aan getuigenheuvels, de Hotondberg (145 meter). Oudenaarde ligt in de Scheldevallei en is eerder 'een toegangspoort' tot de Vlaamse Ardennen.
> Een wandeling door Ronse levert een aantal verrassende plaatjes op, zoals de pittoreske omgeving rond de Hoge Mote, waar ook de toeristische dienst is gevestigd.
> Het opvallend grote marktplein oogt indrukwekkend, al zijn er weinig historische gebouwen overgebleven. Zo dateert het dominerende stadhuis uit de jaren '50 van vorige eeuw. De 11 meter hoge obelisk midden het marktplein werd tijdens het Hollands bewind geplaatst, in 1819 en had naast het prominent demonstreren van de Nederlandse macht ook de functie van stadsfontein. Brasserie Harmonie herbergt een verrassend interieur achter de gevel.
> Voor het architecturaal pronkstuk van Ronse moet je onder de grond zijn: de Sint-Hermescrypte, onder de gelijknamige kerk gelegen, behoort tot de mooiste cryptes van België. De romaanse gewelven dompelen je letterlijk onder in de donkere 11de eeuw.
> Pak je de trein in Ronse, blijf dat even stilstaan voor het mooie stationsgebouw op het Churchillplein. Dit zou het oudste nog in gebruik zijnde treinstation zijn op het Europese vasteland. Het werd oorspronkelijk gebouw te Brugge maar verhuisde in de jaren '80 van de 19de eeuw naar Ronse omdat men in Brugge een groter station wou. Merkwaardig genoeg werd het in Ronse heropgetrokken met de voorkant naar de sporen gericht. Het oudste stationsgebouw in België (en het Europese vasteland) staat eigenlijk te Melle maar het is niet meer in gebruik als dusdanig.
> In Ronse kun je dus makkelijk een dagje stadsbezoek vullen, de toeristische dienst is goed gedocumenteerd met ontdekkingsideeën.
> Her en der in Ronse kun je ook heel wat art deco en art nouveau-woningen en stijlelementen ontdekken, ze dateren voornamelijk uit begin 20ste eeuw, toen heel wat gegoede burgers van Ronse zich dankzij de bloeiende textielnijverheid konden ontwikkelen tot textielbaronnen en dat ook moesten tonen. Ronse heeft een eeuwenlange geschiedenis van textielnijverheid. In de eerste helft van de 20ste eeuw kende die een ongekende bloei met een paar honderd kleine, familiale nijverheden. De stad groeide uit tot het op een na belangrijkste textielcentrum van Vlaanderen. Na WO II ging het sterk bergaf met deze nijverheid, ten voordele van goedkopere produktie in andere landen en continenten. In het Museum van Textiel (het MUST) kan je de rijke textielgeschiedenis herontdekken.
> Onderweg splitsen ook de Waalse GR's 122 en 123 af. Op het einde van het Kluisbos bereiken we een T-splitsing, gemarkeerd met een zoveelste wandelwijzer. Hier gaan we links - rechts, nog steeds in het spoor van de witrode tekens van GR 5A. We komen op een brede macadamweg bij een kapel en café d'Oude Hoeve. Dit is de Ronde van Vlaanderenstraat. Op 100 meter links (niet langs de Streek-GR) staat het monument voor Karel van Wijnendaele, stichter van de Wielerronde van Vlaanderen in 1913. We gaan echter rechts, voorbij het café op de Knokteberg / Oude-Kwaremont. Even het bushokje ingedoken want er viel plots een stevige bui. Ik had zelfs niet meer de tijd om de korte afstand tot het café te overbruggen!
> Streek-GR Vlaamse Ardennen heeft ook tijdens deze tweede etappe verschillende beboste heuveltoppen op het menu: de Kortekeer, Kluisberg en Knokteberg om er maar enkelen te noemen. Voor de opwarming vandaag staat er echter een andere legendarische heuvel op het programma, de Koppenberg. Op de getuigenheuvels wandelen we wat langer door bossen, in het voorjaar zijn ze vaak getooid met frisse lenteflora. Eindpunt van deze etappe is de ongekroonde hoofdstad van de Vlaamse Ardennen, Ronse. Valt deze etappe wat te lang uit en ben je onderweg met de tent? Dan kan je onderweg eventueel ook de etappe breken door gebruik te maken van een camping te Kluisbergen / Ruien.
> Verderop wandelen we links omhoog langs de hoge afrastering van het recreatiedomein Kluisbos. Het dateert uit een tijd dat er nog ongebreideld kon worden verkaveld in bos en werd eigenlijk ontwikkeld op het terrein van een oude zandgroeve. Een beetje jammer dat dit recreatiepark met cafés temidden van schaars en waardevol bronbos werd gebouwd.
> Nog steeds rechtdoor, de Paterberg af en links - rechts tot bij een molencomplex, waar we links gaan. De electriciteitscentrale van Ruien vormt aan de horizon een lelijk obstakel. We wandelen richting Kwaremont-dorp, nog zo'n naam die dadelijk wordt gelinkt met de Ronde van Vlaanderen voor renners.
> Zo wandelen we - inmiddels wat sterker stijgend - het Doveleenbos binnen, onderdeel van het grote Kluisbos. Rechts, langs de Liefdesbron. Dorst, even bijgetapt bij de bron, hoewel het water ook niet zo lekker smaakt en wellicht officieel niet drinkbaar is. Hopelijk krijg ik van zoveel liefdeswater geen buikpijn. Wie een lief zoekt moet daarvoor zijn wandelschoenen uittrekken en het water van het pietluttig stroompje over zijn voeten laten vloeien, de legende van de Liefdesbron garandeert je dan nog dit jaar een nieuwe lief. Toffe plek voor een korte picknick overigens.
> We gaan verderop wat zigzag over lange asfaltstroken in open landschap en beginnen dan aan 'de beklimming' van de Kortekeer, onze volgende Ronde van Vlaanderen-helling. Het laatste stukje stijgt in bochten wat nijdiger. Boven gaan we rechts en op het wegenkruispunt verderop nemen we ongeveer rechtdoor een graspad dat naar het Elenebos toeloopt. Eens in dit mooie bronbos gaan we links een kronkelend pad volgen.
> Dit is een van de mooiere minder bekende stukjes van de Vlaamse Ardennen. Het Elenebos of Spijkerbos is vooral samengesteld uit beuken. De oudste exemplaren zijn zowat 100 jaar oud en werden aangeplant na WO I. In veel bossen van de Vlaamse Ardennen had de Duitse bezetter immers een grote kaalslag aangericht. Vandaag is het beheer in handen van Agentschap Natuur & Bos.
> We gaan er links de gekasseide klim aanvangen, te voet valt dat best mee in een rustig tempo. Het venijn zit hem voor de renners een eind hogerop: als je denkt dat je bijna boven bent, zit er net nog een wat scherpere stijging aan te komen. Het steilste stukje heeft een stijgingspercentage van 22 %. De totale klimafstand bedraagt slechts 600 meter en eigenlijk kun je het amper een berg noemen, de top ligt op een hoogte van slechts 78 meter.
> Pas vanaf 1976 werd de Koppenberg opgenomen in de Ronde van Vlaanderen. Door de te slechte staat van de weg werd de klim over de Koppenberg ook een aantal jaren geschrapt uit de Ronde. De dagen van de Ronde van Vlaanderen is het hier een wielergekkenhuis, als eerst de amateurs en dan de beroepsrenners in massa over de beroemde helling 'al takelend' naar de top hobbelen. Buiten die enkele dagen en de weekends is het hier een en al rust.
> Bovenop lopen we gewoon rechtdoor, daar horen op die hoogte uiteraard wat weidse panorama's bij. Naar rechts draaien we weer het Koppenbergbos in en wandelen een hele tijd licht dalend of op en af door dit bos. In april en begin mei is het hier een ongelooflijke orgie van lentekleuren: bosanemonen en boshyacinten bedekken de bosbodem met witte en paarse tapijten van miljoenen bloemen.
> We nemen voorbij het café rechts een pad tussen de akkers dat ons naar de 18de eeuwse, halfgesloten vierkantshoeve Hof ten Eede voert, waar we weer op asfalt komen en links gaan. De voormalige boerderij oogt wat te steriel om nog van een tradionele boerenwoonst te spreken. Geen boerenbedrijvigheid in zicht.
> We komen het Koppenbergbos weer uit ter hoogte van de expressweg N60. Dit keer hoeven we hem gelukkig niet over te steken, Streek-GR Vlaamse Ardennen loopt parallel over de oude verkeersweg, tot bij van café Den Os. Het café langs de oude baan tussen Ronse en Oudenaarde bestond als cabaret 'Au Boeuf' al sinds de 19de eeuw. In de zomer van 2015 stond de zaak echter over te nemen. Update september 2017: definitief gesloten.
> Aan de percelen langs de bosrand vinden we heel wat landschappelijk interessante elementen, zoals hellende weiden, hagen, struweel en kleinere bosjes, ze vormen een aantrekkelijk biotoop voor heel wat vogels, insekten en zoogdieren. Lang verblijven we niet in dit bos, eens een bronbeekje over komen we voorbij een rustbank, gelegen op een mooi uitzichtpunt. Over mooie slingerende paden zoeken we verder een weg tussen een lappendeken van stukjes bos en weiden over sterk golvend terrein. Die golvingen zijn ongetwijfeld ook het gevolg van de vele bronnen die hier ontspringen. Prachtig wandelen hier, een van onze favoriete delen op Streek-GR Vlaamse Ardennen.
Zicht over de Scheldevallei en Oudenaarde vanop de bivakzone
Koppenberg
Nukerke, Hof ten Eede
> We steken het valleitje van de Kuitholbeek over en wandelen zuidelijk over de Hoge Kouter. Daarna gaat het een tijdje heuvels op en af langs bronnen, boerderijen en brokjes verkaveling die tot het dorp Zulzeke behoren. Ook in deze streek duikt in de lente regelmatig de merkwaardige paarse schubwortel op. Zo bereiken we na een tijdje over de Fonteinstraat de top van de Paterberg (Mariakapel en rustbank).
> Kwaremont is overigens een bijzonder charmant dorp. Het wekt wellicht geen verwondering als we vermelden dat hier in deze sfeervolle omgeving van golvend groen, oude karakerhuizen en kasseien heel wat schilders in het verleden hun stek vonden. We steken even later de verkeersweg Kluisbergen - Ronse over en verliezen snel hoogte over een mooi pad langs de bosrand.
Afdalen van de Paterberg
Paarse schubwortel
Treinstation Ronse, oudste treinstation in functie op het Europese vasteland
Marktplein Ronse met stadhuis en obelisk
Ronse, Hoge Mote
Kapel OLV van de Wittentak
Langs café d'Oude Hoeve op de Knokteberg
Kluisbos eind april
Streek-GR Vlaamse Ardennen door het Kluisbos
Kwaremont
Onderweg naar het Elenebos
> We lopen verder over het weggetje langs de rand van het Koppenbergbos. Verderop draait het weer de flank af tot bij een asfaltwegje. We volgen naar links dit bochtende wegje een hele tijd, mee met de golvingen van de noordelijke flank van de Koppenberg. Bij een Mariagrot (picknickbank) draaien we rechts en kort daarna kiezen we links voor een tegelpad. In het gehucht Steengat bereiken we de voet van de beruchte Koppenbergklim uit de Vlaamse wielerklassiekers.
Boshyacinten
Pad in het Elenebos
Streek-GR Vlaamse Ardennen door het Koppenbergbos

 

 

 

 

 

 

 

 

GR Vlaamse Ardennen (157 km)