> Dit wandelverslag is een poging om de route wat duidelijker en gedetailleerder voor te stellen aangezien de beschikbare informatie voor de potentiële wandelaar op dit moment vrij schaars is. Zelf heb ik in 2 weken ongeveer 3/4 van het pad gewandeld, van Pafos-luchthaven tot Klavdia. Het overige deel (de lange lus tussen Larnaca luchthaven en Kaap Greko) heb ik niet gewandeld, maar dat deel is waarschijnlijk ook minder interessant.

> De European Ramblers’ Association (ERA) of Europese Wandelvereniging (EWV) is een overkoepelende organisatie die sinds 1969 nationale wandelorganisaties met elkaar in contact brengt en een platvorm wil zijn voor de uitwerking van een internationaal padennet, gebaseerd op het linken met elkaar van bestaande nationale en regionale doorlopende paden. Zo werd het Europees lange afstandspadennet ontwikkeld, bestaande uit 11 paden die naar alle hoeken van Europa lopen, de zogenaamde E-paden, genummerd van 1 tot 11. Helaas is de ERA een organisatie zonder financiële armslag. Behalve een Europese wandeldag organiseren, vergaderen, het afleggen van ronkende verklaringen en het op kaart uittekenen van de E-paden is de ERA dan ook een weinig krachtige organisatie. Zo is er geen geld om wandelgidsen uit te geven of om de E-paden een eigen markering op het terrein te geven. Initiatieven hieromtrent worden volledig overgelaten aan de nationale en regionale wandelorganisaties in Europa of aan privé-initiatieven. Voor meer informatie rond ERA zie hun website. Er bestaat een boek waarin alle E-routes beschreven zijn en dat een goede bron vormt om verder detailinfo te verzamelen zoals de juiste

> In Cyprus loopt E4 tussen de luchthavens van Pafos en Larnaca. In vogelvlucht is die afstand zowat 110 km, over de snelweg 135 km en via het hele E4-pad 560 km! Naar het voorbeeld van Kreta werd speciaal in het kader van de Europese wandelweg E4 (Europaiko Monopati E4) deze route ontwikkeld. Voor het grootste deel loopt E4 in Cyprus dus niet over een ‘geleend’ wandelpad. Af en toe wordt over korte afstand gebruik gemaakt van zogenaamde ‘Nature Trails’, paden met een educatief / recreatief karakter en met de klemtoon op kennismaking met de natuurlijke omgeving. Ook de markering van het pad met E4-borden is geïnspireerd op het Griekse systeem. Cyprus heeft geen aktieve wandelorganisatie. Het is de nationale toeristische dienst “Cyprus Tourism Organisation” (CTO), in nauwe samenwerking met het Ministerie voor bosbouw, “Forestry Department” die het E4-project hebben gefinancierd en uitgewerkt.

kaarten,adressen en markeringswijze: “Auf Tour in Europa” (Duits) van Hans Jürgen Gorges, uitgeverij Kompas (2002). De verlenging van E4 door Cyprus is uiteraard nog niet opgenomen in dit boek.

> E4 is met meer dan 10.000 wandelkilometers de langste van de E-paden. Dit pad vertrekt in Gibraltar en loopt door Spanje, Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk, Slovenië en Hongarije. Dan is er nog een onuitgewerkt hiaat in Roemenië en Servië. In Bulgarije (Sofia) loopt E4 weer verder om dwars door Griekenland te lopen en dan overzees te gaan met een doorsteek in de breedte van het Griekse eiland Kreta. Zie voor E4 in Kreta elders op Trekkings.be. Met de realisatie van E4 in Cyprus is Kreta dus niet langer het eindpunt van deze route. Vanuit het westelijke deel (in Gibraltar) wordt een link gemaakt naar het Afrikaanse continent met een pad door Marokko (A1 gebruik makend van GR1 in Marokko). In oostelijke richting is de link met Turkije’s lange-afstandspaden, de Lycian Way of Saint-Paul-Trail niet onmogelijk in de toekomst.

> Met het uitstippelen van dit lange afstandspad creëert de Cypriotische overheid een mogelijkheid om het land te ontdekken op een alternatieve wijze. Dit project kadert ook in het beleid van de Cypriotische overheid om het toeristische aanbod beter te diversifiëren en niet langer enkel te focussen op het strandtoerisme langs de kusten. E4 sluit perfect aan bij het toeristisch beter ontsluiten van het land in het kader van agrotoerisme.

> Helaas is daarbij wat voorbij gegaan aan het feit dat wandelaars het liefst over kleine paden lopen en niet over brede, hete landwegen. Het aandeel van brede pistes is iets te groot om over een echt wandelpad te kunnen spreken. Los daarvan zijn de plaatsen waar E4 wel over kleine paden koopt wel vaak zeer mooi. De route is verkeersarm en als wandelaar is stilte en mooie natuur vaak immens aanwezig.

> E4 loopt enkel over het Zuidelijke (Griekse) deel van Cyprus. Het zou een teken van goodwill geweest zijn om het pad te leiden naar de scheidslijn tussen het Griekse en Turkse deel, zodat het pad in een later stadium ook zou kunnen worden doorgetrokken door het noordelijke deel van het eiland waar beslist ook interessante wandelgebieden zijn. In plaats daarvan werd E4 doorgetrokken naar het zuidoostelijke gebied waar nogal wat massatoerisme en bijhorende infrastructuur aanwezig is. Het zou een mooi einde zijn moest E4 eindigen in het noordoostelijke puntje van het eiland, kaap Apostolos Andreas.

> In het voordeel voor de huidige route pleit dan weer het feit dat zowel start- als aankomstpunt rechtstreekse (vlieg)verbindingen hebben met het buitenland. Of het pad een succesvol initiatief wordt zal ook afhangen van het feit of de markering op het terrein goed zal worden onderhouden in de toekomst, of er initiatieven worden genomen om hier en daar verbeteringen in het routeverloop aan te brengen en of er uitgevers van wandelgidsen zijn die het pad meer in detail zullen voorstellen. Ook dit verslag is een poging om het E4-pad door Cyprus beter te profileren.

> Algemeen gezien is E4 in Cyprus op zijn best als er kleine paden worden genomen. Mooie delen zijn ondermeer de paden in de omgeving van Loutra tis Afroditis (Akamas), de Avakaskloof (Akamas), Cedar Valley (Paphos Forest) en Kaledonia Falls (Troödos). De tocht door het Machairasgebergte (Fikardou – Profitis Ilias) langs de Kiona-top vond ik heel mooi. Het E4-pad leid je ook langs een aantal culturele bezienswaarigheden, voornamelijk kloosters en kerken (Machairas, Kykkos, Stavrovouni) en oude bergdorpen (Fikardou, Lazanias). Mijn absoluut favoriete stukje loopt tussen de door UNESCO geklasseerde oude kerkjes Panagia tou Araka en Stavros tou Agiasmati.

> Voor zij die enkel wat stukjes van het E4-pad willen lopen zou ik misschien aanraden om E4 te combineren met de (meestal korte) natuurpaden die door het CTO werden gecreëerd. In het bijzonder in het Troödosgebergte zijn er nogal wat mogelijkheden. In de brochure over E4 is een lijst en overzichtskaart opgenomen over de meeste lokale paden. Detailinfo over deze paden kan je vinden in aparte folders, verkrijgbaar in bvb het bezoekerscentrum in Troödos Square of in de wandelgidsjes.

E 4