> De jongste en kleinste provincie van Wallonië heeft een lange afstandswandel-pad dat bijna alle gemeenten op zijn grondgebied doorkruist. Maar liefts 217 kilometer is de Tour du Brabant Wallon lang. Tel je er de afstand bij van 'La Diagonale' en 'La Variante' (verbindingen), dan heb je zowat 264 wandelkilometers voor de boeg. Genoeg voor zowat 12 dagen wandelplezier die je in alle uithoeken van Waals-Brabant brengen. Hoewel de padmarkering wat lijkt op die van een Grote Routepad
Startpagina > Wandelen > Tour du Brabant Wallon
Voorstelling
Voorstelling
Algemeen routeverloop
Hoogtepunten
Padgeschiedenis
Waals-Brabantse plaatsnamen
> Nogal wat dorpen en steden in Waals-Brabant hebben ook een Nederlandse naam. Sommige namen worden frequent gebruikt, zoals Geldenaken, Terhulpen of Eigenbrakel. Anderen worden vrijwel niet gebruikt, zoals Oostkerk of Graven. De vaak Nederlands klinkende Franse naam is niet steeds een Franse verbastering van een Nederlandse benaming. Vaak gaat het over een verfransing van de originele germaanse benaming. In dit wandelverslag gebruiken we de dubbele benamingen door elkaar.
> Op de volgende pagina voeden we je met een pak nuttige tips om de Tour du Brabant Wallon te wandelen.
> En de officiële nederlandstalige naam voor 'Tour du Brabant Wallon' is eigenlijk niet 'Ronde van Waals-Brabant' maar 'Waals-Brabant Wandelroute' of 'Waals-Brabantroute'...
* Holle paden : Afwatering en uitslijting hebben van vele eeuwenoude paden in het meestal licht golvende landschap vaak holle paden gemaakt. Soms zijn die paden zelfs zeer diep ingesneden. Ze vormen een bijzonder aantrekkelijk landschapselement voor de wandelaar.
* Kasseiwegen en -paden: Geen enkel ander lange afstandspad in de Benelux en Frankrijk loopt zoveel over kassei. In Waals Brabant zijn nog zeer veel paden van boerenkassei overgebleven. We passeren zowaar in de buurt van de enorme porfiergroeve van Quenast waar vandaan een groot deel
van de boerenkassei die in België en N-Frankrijk werd gebruikt voor wegenaanleg, afkomstig is. Naar schatting 10 à 15 % van de TBW loopt over kassei.
* De Leeuw van Waterloo + musea: De Waalsbrabantse klassieker bij uitstek. Mocht je hem tijdens je schoolreis vroeger niet bezocht hebben, dan is dit je kans. De TBW passeert op 500 m.
* Religieuze architectuur: De abdijruïnes van Villers-la-Ville zijn de mooiste van België (op 2 km van de TBW). De collegiale van Nijvel is absoluut een bezoek waard. Bij de vele dorpskerken die je passeert zou ik zeker de mooie Romaanse kerken van Orp-le-Grand en die van Tourinnes-la-Grosse willen aanstippen. Die kerken zijn in principe overdag open voor bezoek. Onderweg langs de TBW passeer je massaal veel kleine en minder kleine veldkapellen. Een zeer mooie is de kapel van Gosin (Nodebais) met keramiekkunst van Max van der Linden.
* Gobertangse steen: De kalkhoudende zandsteen van Gobertange (langs de TBW) werd gebruikt voor de bouw van de meest prestigieuse constructies in België (oa Sint-Romboutstoren Mechelen, Sint-Goedele Brussel). Het dorp Mélin (op 1 km van TBW) werd uitgekozen als één van de mooiste dorpen van Wallonië omwille van de mooie landelijke gebouwen in Gobertangse steen. Overigens kon men bvb St.-Rémy-Geest (op 1,5 km van TBW) evengoed die titel hebben gegeven.
* Vierkantshoeven: De grootte van de Waalsbrabantse kwadraathoeven overtreft nog die van de omliggende provincies, vooral die van Brabants Haspengouw. Er zijn er veel overgebleven. Massaal groot is de abdijhoeve La Ramée te Jauchelette (langs TBW-variante), met een schuur van recordafmetingen. Persoonlijk vind ik de mooiste zondermeer de Ferme Wahenges (langs TBW), in de buurt van La Bruyère.
* Allerlei merkwaardigheden: De grotten van Folx-les-Caves (op 1 km), het praalgraf van Goblet-d'Alviella in Court-Saint-Etienne (op 2 km), de grote tumulus van Glimes (op 400 m), het Kongolo-memoriaal van Gentinnes (op 2 km), de pagodes van Julos Beaucarne in La Bruyère, 'Le Petit Train de Bonheur' te Rebecq-Rognon (op 1 km), de pilori van Kasteelbrakel, de verschillende merkwaardige oude bomen, de bron van Sint-Renelde te Saintes, de waterval van Coeurcq, het middelpunt van België te Nil-Saint-Vincent,...
> Het hoofdtraject van de Tour du Brabant (217 km) loopt door bijna alle gemeenten van de provincie Waals-Brabant. Als je de TBW in wijzerzin loopt kom je dus achtereenvolgens door volgende Toeristische entiteiten en gemeenten:
Brabantse Ardennen: Waver, Rixensart.
Land van Waterloo: La Hulpe, Lasne, Braine-l'Alleud.
Roman Païs: Braine-le-Château, Ittre, Tubize, Rebecq, Tubize, Ittre, Nijvel.
Land van Waterloo: Genappe.
Land van Villers: Villers-la-Ville, Chastre. Walhain.
Perwez (is niet ingedeeld bij een toeristische streek)
Brabants Haspengouw: Ramillies, Orp-Jauche, Hélécine, Geldenaken, Beauvechain.
Brabantse Ardennen: Grez-Doiceau, Chaumont-Gistoux en terug in Waver.
> De trajecten van de verbindingsroutes 'La Diagonale' en 'La Variante' pikken ook de overige gemeenten mee.
Diagonale van Z naar N (25,5 km):
Land van Villers: Chastre, Mont-St-Guibert, Court-St-Etienne.
Brabantse Ardennen: Ottignies-Louvain-la-Neuve, Rixensart.
Variante van Z naar N (21 km):
Brabants Haspengouw: Ramillies, Incourt, Geldenaken.
> Je kan dus stellen dat de TBW door alle gemeenten loopt die samen de provincie Waals-Brabant vormen. Euh, eigenlijk is er toch een uitzondering: We passeren langs de Golfclub van Waterloo maar die ligt in Lasne. Bij de Ferme Papelotte lopen we wel krak op de grens met de gemeente Waterloo maar we lopen niet Waterloo in. Trouwens, de Leeuw van Waterloo staat niet op het grondgebied van Waterloo maar op dat van Braine l'Alleud!
> Het verhaal van de Tour du Brabant Wallon begint rond 1994 -1995. Judo Engels en Marie-Claire Coenen uit Ganshoren hebben al ervaring opgedaan met het ontwikkelen en markeren van lange afstands wandelroutes als padmarkeerders voor de Waalse Grote Routepaden. Die ervaring benutten ze om samen met enkele vrienden een route uit te tekenen in de provincie Waals-Brabant. Ze kiezen voor een rode en lichtblauwe streep om de TBW te markeren. Ook de technische routebeschrijving in de gids is grotendeels afkomstig van Judo Engels en Marie-Claire Coenen.
> Samenwerking wordt gevonden met de toen nog piepjonge wandelclub 'La Godasse' uit Rebecq. Voorzitter Guy de Cooman is de 'werfleider' om toestemmingen voor doorgang en markering te bekomen. Leden van de wandelclub uit Rebecq markeren het hele traject in 2 richtingen. Het NGI wil het kaartmateriaal leveren voor een gids op voorwaarde dat zij de gids mogen uitgeven en Gilbert Menne steunt en coördineert het project vanuit zijn bureau bij de Toeristische Federatie van de nieuwe provincie Waals-Brabant.
> De topogids in 2 talen wordt voorgesteld in november 1996. Voor het eerst een wandelroute die werkelijk door alle (27) gemeenten van één provincie loopt. Toch komt er al snel een kink in de kabel. De initiators Judo Engels en Marie-Claire Coenen vinden dat hun route hen is afgepakt door het NGI, die de gids uitgeeft en door de wandelclub uit Rebecq die volledig de padmarkering op zich neemt. Ze keren het project de rug toe en beginnen in Vlaamse Brabant met Voettocht in Pajottenland.
> Het werk op het terrein wordt ondertussen verzorgd door de wandelclub uit Rebecq. Voor de kosten van verf en stickers krijgen ze een tegemoetkoming van de provincie. 4 markeerders verzorgen en onderhouden elk 60 kilometers Tour du Brabant Wallon. De wandelroute is onmiddellijk een succes, hoofdzakelijk doordat ze ook is uitgewerkt met controlepunten voor wandelclubs, naar de richtlijnen van het IVV® (zie ook pagina wandelinfo). In de eerste 10 jaren werden ongeveer 3 à 4000 logboekjes voor de TBW verkocht. Je mag dat aantal verdubbelen met een factor 3 à 5 om het werkelijk aantal wandelaars van clubs te kennen die minstens een deel van de route liepen. In de jaren '90 en begin jaren '00 waren lange afstandsroutes dan ook zeer populair bij nogal wat IVV®-adepten van clubs. Het aantal onafhankelijke wandelaars is moeilijker te meten.
> Eind jaren '00 is de interesse sterk afgenomen, de daling werd ronduit dramatisch. In 2010 zijn er 55 aanvragen geweest voor een logboekje van de TBW. Daarvan zijn er 35 afkomstig van buitenlanders. Raar dat er meer buitenlanders van wandelclubs de TBW willen wandelen dan Belgen. Het gaat hier wellicht om wandelaars met uitgeproken interesse om zo'n lange routes op hun palmares te schrijven. De Tour du Brabant Wallon miste ook promotie in het enorme aanbod aan wandelmogelijkheden dat er tegenwoordig bestaat.
> Guy de Cooman is sinds 2003 niet meer betrokken bij 'La Godasse' en de Tour du Brabant Wallon. Tot 2009 zetelde hij nog enkele jaren in het bestuur van de Waalse GR-paden. Interessant dus om hem de vraag te stellen of de kleurenkeuze van de padmarkering niet wat ongelukkig is, gezien de gelijkenis met GR-tekens. De Cooman noemt die keuze vandaag 'een grote vergissing'. Is er nooit toenadering gezocht met de Waalse GR-paden om de TBW te laten opnemen in hun padennet? Toch wel, zegt de Cooman, maar je gooit je eigen kind toch niet zomaar met het badwater weg en bovendien is de TBW ook sterk op wandelclubs gericht.
> Het feit dat bij de wandelclub uit Rebecq de voorbije jaren de verantwoordelijkheid voor de route bij wisselende leden heeft gelegen is misschien ook niet zo bevorderlijk geweest voor de uitstraling van de route. Ook het onderhoud van de padmarkering had daar wellicht wat onder te lijden. In principe ondergaat de markering nu elke lente een controlebeurt. De verbindingsroutes 'Diagonale' en 'Variante' zijn de laatste jaren verwaarloosd geweest, dat blijft wellicht ook zo in de komende jaren, er wordt geen prioriteit aan gegeven. Laat ons tot slot ook niet vergeten dat de TBW bestaat dankzij de inzet van vrijwilligers.
> Inmiddels gaat het bergaf met de TBW. Sinds 2011 wordt de bewegwijzering niet meer onderhouden. Bovendien wordt de kleine wandelclub die voor het padonderhoud zorgt, La Godasse uit Rebecq, ontbonden in 2015. Dat betekent na 20 jaar dan ook het einde voor de Tour du Brabant Wallon. Helaas.
(Met dank aan Guy de Cooman, Charles Vercalsteren en Judo Engels voor de toelichting)
Hoe is dit verslag opgebouwd?

> Op deze pagina stellen we de Tour du Brabant even kort voor. We karakteriseren de 217 km lange wandelroute en het landschap waar ze door trekt. Tevens komt kort de ontwikkelingsgeschiedenis van de TBW aan bod.
> Op de pagina wandelinfo overladen we je met een pak wandeltips en wat je best weet vooraleer de Tour du Brabant te wandelen.
> Daarna gaan we ook echt op pad. In 12 etappes geven we je een representatief beeld van wat je van de hele route kan verwachten, inclusief 'La Diagonale' en 'La variante'. 'Life on the road' dus.
> ! Update ! Sinds 2015 is deze wandelroute opgeheven. Padmarkering wordt niet langer onderhouden. Deze route wordt momenteel in gewijzigde vorm gerecupereerd als Grande Randonnée 'GR 127', afwerking en gids voorzien eind 2017 of in 2018.
is dit helemaal geen GR. De TBW werd uitgewerkt door een groepje onafhankelijke wandelaars. Ondersteuning kwam er door de provincie Brabant. Uitgave van een topogids door het Nationaal Geografisch Instituut. Onderhoud en bewegwijzering van de wandelroute door een wandelclub uit Rebecq. De Tour du Brabant Wallon loopt door een golvend landschap, tussen 40 en 170 meter boven de zeespiegel. Geen wilde, avontuurlijke paden in Waals-Brabant, wel veel veldwegen en af en toe ook langere asfaltstroken. Het zullen echter vooral de vele passages over kasseistroken en holle paden zijn die je zullen bijblijven. Als je kennis van Waals-Brabant niet verder gaat dan Walibi en de Leeuw van Waterloo is het hoogtijd om in je wandelschoenen te schieten en op ontdekking te gaan over de Tour du Brabant Wallon.
Archennes
Eerken
Bauvechain Bevekom
Bierghes Bierk
Bossut-Gottechain Bossuit-Gruttekom
Braine l'Alleud Eigenbrakel
Braine-le-Château Kasteelbrakel
Clabecq Klabbeek
Corbais Korbeek
Genappe Genepiën
Gobertange Gobertingen
Grez-Doiceau Graven
Hélécine Heilissem
Ittre Itter
Jauche Geten
Jodoigne Geldenaken
La Hulpe Terhulpen
Lasne Terlanen
Lathuy Laatwijk
L'Ecluse Sluizen
Linsmeau Linsmeel
Mélin Malen
Néthen Neten
Nivelles Nijvel
Nodebais Nodebeek
Noduwez Nodevoorde
Orp Adorp
Oisquercq Oostkerk
Perwez Perwijs
Piétrain Petrem
Quenast Kenaast
Rebecq-Rognon Roosbeek
Rozières Rozieren
Saint-Jean-Geest Sint-Jans-Geest
Saint-Rémy-Geest Sint-Remigius-Geest
Saint-Marie-Geest Sint-Maria-Geest
Saintes Sint-Renelde
Tourinnes-la-Grosse Deurne
Tubize Tubeke
Wavre Waver
Wauthier-Braine Woutersbrakel
Zétrud-Lumay
Zittert-Lummen
TBW - Diagonale in de omgeving van Mont-St-Guibert
Boerenkassei onderweg naar Loncée
Eigenbrakel, Leeuw van Waterloo
De minpunten?
Af en toe loop je nogal lang over asfalt, met name op het westelijke deel van de tocht.
Aan de andere kant, het oostelijke deel, krijg je soms nogal beton te verwerken in de velden, ten voordele van zware landbouwmachines. Je loopt hier in Brabants Haspengouw lange tijd door uitgestrekte bieten- en graanvelden. Mogelijk vind je dat wat eentonig. Zelf vind ik dat niet. Je kan daar ter afwisseling eens onbelemmerd je gedachten over dat lege landschap laten waaien op het ritme van je stapkadans, het spel van de bewegende wolken in de open hemel volgen of dat van de wind in de golvende graanvelden.
Je passeert zeer weinig door bossen of beschermd natuurgebied.
De gemeenten kort bij het Brusselse gewest zijn nogal verstedelijkt.
Dion-le-Val, hol pad
Le Bruyère, Ferme Wahenges. Uitzonderlijk Waals patrimonium. Schitterend gebouw, schitterende ligging.
Dreigend weer boven Brabants Haspengouw. Onderweg naar Libertange
Romaanse kerk Orp-le-Grand










Tour du Brabant Wallon- 217 km